29.1 C
Athens
Δευτέρα, 15 Ιουλίου, 2024

ΕΠΔΑ προς Δικηγορικούς Συλλόγους και Δημοσιογραφικές Ενώσεις | Απαιτείστε την κατάργηση της απαγόρευσης δημοσιογραφικής κάλυψης των δικών

Πρόσφατα

«Ευθεία επίθεση στη συνταγματικά κατοχυρωμένη αρχή της δημοσιότητας της δίκης» αποτελεί, σύμφωνα με την Εναλλακτική Παρέμβαση Δικηγόρων Αθήνας (ΕΠΔΑ), η «κυβερνητική τροποποίηση της διάταξης για τη ραδιοτηλεοπτική μετάδοση δικών με τρόπο που να “απαγορεύεται η ολική ή μερική μετάδοση με οποιονδήποτε τρόπο”». Σύμφωνα με ανακοίνωσή της, ο λόγος για τη διατύπωση της νέας διάταξης του άρθρου8 § 1 του Ν.3090/2002 (ΦΕΚ 329Α), περί της τηλεοπτικής ή ραδιοφωνικής μετάδοσης και κινηματογράφησης ή μαγνητοσκόπησης δίκης, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 31 του Ν.5119/2024 (ΦΕΚ 103Α), περί κωδικοποίησης διατάξεων νόμων για το ΣτΕ. «Είναι τόσο ευρεία και αόριστη που δύναται να ερμηνευτεί», όπως επισημαίνει, «ακόμα και ως συλλήβδην απαγόρευση της παρουσίας δημοσιογράφων και παρατηρητών και της αναμετάδοσης πληροφοριών από το ακροατήριο μιας υπό εξέλιξη δίκης».

Η ΕΠΔΑ καλεί τους Δικηγορικούς Συλλόγους και τις Δημοσιογραφικές Ενώσεις της χώρας «να λάβουν θέση και να καταδικάσουν την κυβερνητική τροποποίηση απαιτώντας την κατάργησή της», να απαιτήσουν «να περιφρουρηθεί η συνταγματική αρχή της δημοσιότητας και να καταργηθεί τώρα η κυβερνητική απαγόρευση της δημοσιογραφικής κάλυψης / παρατήρησης των δικών». Αλλά και τους δικαστικούς και εισαγγελικούς λειτουργούς, «να εφαρμόσουν τη νέα διάταξη συσταλτικά υπό το φως του α. 93 παρ. 2 του Συντάγματος και να μην συνεργήσουν στη φίμωση της δημοσιότητας και της ελευθερίας του τύπου, με δεδομένο ότι γραπτή ανταπόκριση μέσω δημοσιογραφικής καταγραφής και παρατήρησης της ακροαματικής διαδικασίας δεν αποτελεί μετάδοση ήχου και εικόνας και δεν απαιτεί τεχνολογικά μέσα και ειδικά λογισμικά».

Σύμφωνα με άρθρο 31 του Ν.5119/2024 «Συμπερίληψη της μετάδοσης της δίκης μέσω διαδικτύου και της αποτύπωσης της δίκης σε γραπτό κείμενο μέσω ειδικού λογισμικού στις περιπτώσεις παράνομης μετάδοσης δίκης – Τροποποίηση παρ. 1 άρθρου 8 ν. 3090/2002»: «1. Απαγορεύεται η ολική ή μερική μετάδοση ΜΕ ΟΠΟΙΟΝΔΗΠΟΤΕ ΤΡΟΠΟ, ιδίως μέσω της τηλεόρασης, ραδιοφώνου, διαδικτύου και γενικά οποιουδήποτε τεχνολογικού μέσου, καθώς και η κινηματογράφηση, μαγνητοσκόπηση, ηχογράφηση και αποτύπωση της δίκης σε γραπτό κείμενο μέσω ειδικού λογισμικού που μετατρέπει τον προφορικό λόγο σε γραπτό, ενώπιον ποινικού, αστικού ή διοικητικού δικαστηρίου. Κατ’ εξαίρεση, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει τις ενέργειες αυτές, εφόσον συναινούν ο εισαγγελέας και οι διάδικοι και συντρέχει ουσιώδες δημόσιο συμφέρον».

Η ΕΠΔΑ υπενθυμίζει πως «η προγενέστερη διάταξη ήταν σαφώς πιο ορισμένη (και πάντως ήδη αυστηρή σε σχέση με το παλιότερο άρθρο 35 παρ. 4 του ν. 2172/1993)», καθώς όριζε ότι: «Η ολική ή μερική μετάδοση από την τηλεόραση ή το ραδιόφωνο, καθώς και η κινηματογράφηση και μαγνητοσκόπηση της δίκης ενώπιον ποινικού, πολιτικού ή διοικητικού δικαστηρίου απαγορεύεται. Κατ` εξαίρεση, το δικαστήριο μπορεί να επιτρέψει τις ενέργειες αυτές, εφόσον συναινούν ο εισαγγελέας και οι διάδικοι και συντρέχει ουσιώδες δημόσιο συμφέρον».

Αλλά και υπογραμμίζει ότι «η νέα διάταξη έρχεται σε σύγκρουση το άρθρο 93 § 2 του Συντάγματος», το οποίο ορίζει ότι: «Oι συνεδριάσεις κάθε δικαστηρίου είναι δημόσιες, εκτός αν το δικαστήριο κρίνει με απόφασή του ότι η δημοσιότητα πρόκειται να είναι επιβλαβής στα χρηστά ήθη ή ότι συντρέχουν ειδικοί λόγοι προστασίας της ιδιωτικής ή οικογενειακής ζωής των διαδίκων», ενώ κατά τη διάταξη του άρθρου 6 § 1 εδ. α` της ΕΣΔΑ και και κατά τη διάταξη του άρθρου 14 § 1 του Διεθνούς Συμφώνου του ΟΗΕ: «κάθε πρόσωπο έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσή του δικασθεί ….. δημόσια …..». Επίσης, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 329 § 1 εδ. α’ του ΚΠΔ: «Η συζήτηση στο ακροατήριο, καθώς και η απαγγελία της απόφασης, γίνονται δημόσια σε όλα τα ποινικά δικαστήρια και επιτρέπεται στον καθένα να παρακολουθήσει ανεμπόδιστα τις συνεδριάσεις».

Παρόλ’ αυτά, σημειώνει, «ήδη αξιοποιώντας τη νέα διάταξη, η δικαστική σύνθεση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Μυτιλήνης, στην υπόθεση του ρατσιστικού πογκρόμ σε βάρος προσφύγων στην Πλατεία Σαπφούς, απαγόρευσε την παρουσία μελών Παρατηρητηρίου της δίκης που λειτουργούσε κατά τις πρώτες τέσσερις δικασίμους». Να επισημανθεί σε αυτό το σημείο ότι η προβλεπόμενη κύρωση για την παραβίαση της ως άνω απαγόρευσης αντιστοιχεί σε ποινή φυλάκιση μέχρι τριών ετών και χρηματική ποινή είκοσι χιλιάδων (20.000) έως διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ.

Ο άτυπος θεσμός των Παρατηρητηρίων λειτουργεί με την αυτοπρόσωπη παρουσία στο ακροατήριο ατόμου, συνήθως φέροντος τη δημοσιογραφική ή τη δικηγορική ιδιότητα, το οποίο κρατά σημειώσεις από τα τεκταινόμενα στη δικαστική αίθουσα, οι οποίες ταυτόχρονα αποστέλλονται και αναρτώνται σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την ενημέρωση του κοινού. Αντίστοιχα Παρατηρητήρια έχουν λειτουργήσει σε πολύκροτες δίκες δημόσιου ενδιαφέροντος, όπως η δίκη της ναζιστικής εγκληματικής οργάνωσης “Χρυσή Αυγή”, η δίκη της ανθρωποκτονίας του Ζακ Κωστόπουλου κ.ο.κ.

Μάλιστα, όπως αναφέρει, «ο άτυπος θεσμός των Παρατηρητηρίων, με την πιστή καταγραφή των τεκταινομένων στο ακροατήριο χωρίς κρίσεις και σχόλια, προσφέρει όλα τα εχέγγυα που επιτάσσει η θεωρία για την έμμεση δημοσιότητα (βλ. Ν. Ανδρουλάκης, οπ, σελ 139) και συγκεκριμένα: “α) Σχολαστική ακρίβεια και νηφαλιότητα στην μετάδοση των διαδραματιζομένων… β) Νομική παιδεία του γράφοντος ώστε να είναι σε θέση … να απομονώσει το ουσιώδες από το επουσιώδες… γ) Αποφυγή της λήψης οποιασδήποτε θέσης πριν από την τελική κρίση…”».

Η διαδικασία της κάλυψης των ως άνω δικών μέσω Παρατηρητηρίων, όπως τονίζει η ΕΠΔΑ, «ουδέποτε απαγορεύτηκε από οποιαδήποτε δικαστική σύνθεση εφόσον δεν υπήρξε διεξαγωγή κεκλεισμένων των θυρών, καθώς δεν αποτελούσε μετάδοση ήχου ή εικόνας, αλλά γραπτή ανταπόκριση μέσω δημοσιογραφικής καταγραφής και παρατήρησης της ακροαματικής διαδικασίας που στη συνέχεια αναρτιόταν με μορφή κειμένου στο διαδίκτυο (σε ιστότοπους, μέσα κοινωνικής δικτύωσης κ.λπ.)».

Με τα αναφερόμενα στην αιτιολογική έκθεση (https://rb.gy/xs7xfn), συνεχίζει, «η κυβέρνηση επιχειρεί να περιορίσει την έννοια της δημοσιότητας της ποινικής διαδικασίας αποκλειστικά στη “δυνατότητα της ελεύθερης εισόδου του κοινού στην αίθουσα συνεδρίασης του δικαστηρίου και [στην] κατά τρόπο ανεμπόδιστο παρακολούθηση της προφορικής διαδικασίας και όχι [στην] άμεση αναμετάδοση της δίκης με κάθε λεπτομέρεια”». Είναι, ωστόσο, «κοινός τόπος στη θεωρία και τη δικαστηριακή πρακτική ότι, πέραν της άμεσης δημοσιότητας που επιτυγχάνεται με τη φυσική παρουσία κοινού, αντικείμενο προστασίας αποτελεί και η έμμεση δημοσιότητα, έκφανση της οποίας είναι η παρουσία δημοσιογράφων και το δικαστικό ρεπορτάζ από τη δικαστική αίθουσα (βλ. Ν. Ανδρουλάκης, Θεμελιώδεις έννοιες της ποινικής δίκης, σελ. 136 επ)».

Παρόμοια Άρθρα

Παρατάξεις