4 C
Athens
Κυριακή, 5 Φεβρουαρίου, 2023

Ν.4957/2022 (ΦΕΚ 141Α): Ο νόμος για την εμπορευματοποίηση των ΑΕΙ και της κατάργησης των φοιτητικών παρατάξεων

Πρόσφατα

ΝΟΜΟΣ 4957/2022 Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των ΑΕΙ με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις (ΦΕΚ 141Α/21-07-2022)


Το ErgasiaNET αναδημοσιεύει τη διαφωτιστική ανακοίνωση του Πανελλαδικού Σωματείου στην Έρευνα και στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΣΕΡΕΤΕ), με ημερομηνία 13 Ιούλη 2022, πριν από την ψήφιση του αντιδραστικού νόμου Κεραμέως και κυβέρνησης ΝΔ δηλαδή.

Ελληνικό Πανεπιστήμιο: Να ναι καλά οι εφοπλιστές & τα ιδρύματα

Ανακοίνωση του ΣΕΡΕΤΕ για το νομοσχέδιο “Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά  Ιδρύματα”

Την ίδια στιγμή, που ο κρατικός προϋπολογισμός για τη χρηματοδότηση των ιδρυμάτων βρίσκεται σε  ιστορικά χαμηλά επίπεδα και οδηγώντας σταδιακά  τα ιδρύματα σε οικονομική ασφυξία, το υπουργείο προχωρά σε ταχεία εφαρμογή του νέου νομοσχεδίου  για την τριτοβάθμια εκπαίδευση, το οποίο αντί να χρηματοδοτήσει τα ιδρύματα, ετοιμάζεται να βάλει το  “κερασάκι στην τούρτα” της εμπορευματοποιημένης έρευνας και τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.  Εξωστρέφεια, οικονομική αυτονομία και ανταγωνιστικότητα, πλήρες άνοιγμα στην αγορά και  επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς του κεφαλαίου, διαμορφώνουν το νέο τοπίο για την τριτοβάθμια  εκπαίδευση. Βέβαια, αυτό δεν είναι αποκλειστικά έργο της κυβέρνησης της ΝΔ, αλλά όλες οι κυβερνήσεις  της τελευταίας δεκαετίας συμμετείχαν στη διαμόρφωση αυτού του πλαισίου. Το νομικό οπλοστάσιο  διαμορφώθηκε ταυτόχρονα από τους Νόμους Διαμαντοπούλου, Αρβανιτόπουλου και Γαβρόγλου

Δε μπορούμε να ξεχάσουμε τον όρο «οικονομικά αυτοδύναμο πανεπιστήμιο» του ν. Γαβρόγλου, ένα  πανεπιστήμιο που θα οδηγείται, δηλαδή, στο αέναο κυνήγι χρηματοδοτήσεων από ιδιώτες αφού οι  προϋπολογισμοί του κράτους για την παιδεία ολοένα και θα μειώνονται. Δε μπορούμε να ξεχάσουμε,  επίσης, πως επί ΣΥΡΙΖΑ τα αποθεματικά των ΑΕΙ δεσμεύτηκαν για το χρέος! Ο στρατηγικός στόχος τους  είναι κοινός και ακολουθεί πιστά τις κατευθύνσεις της ΕΕ, του ΣΕΒ και του ΟΟΣΑ, μιλά για Πανεπιστήμια  και Ερευνητικά Κέντρα που προσελκύουν επενδυτές, παράγουν καινοτομία και προϊόντα. Αυτό που  εννοούν όμως είναι κρατική υποχρηματοδότηση, εκμετάλλευση της δημόσιας έρευνας για το  ιδιωτικό συμφέρον, διαλυμένες εργασιακές σχέσεις και εργαζόμενους.

Στα πλαίσια αυτά στο νέο νομοσχέδιο ιδρύονται τα ΠΑΚΕΚ (Πανεπιστημιακά Κέντρα Έρευνας και  Καινοτομίας), αντίστοιχα με τα Κέντρα Αριστείας, που αποτελούν νέες αυτοτελείς ερευνητικές ομάδες  εντός των ΑΕΙ. Χαρακτηρίζονται από εξωστρέφεια και αυτοχρηματοδούνται μέσω ερευνητικών  προγραμμάτων και έργων. Δύνανται να λαμβάνουν χρηματοδότηση από τον τακτικό προϋπολογισμό,  χωρίς ωστόσο να υφίσταται κάποια πάγια υποχρέωση από πλευράς του κράτους όσον αφορά τη  χρηματοδότησή τους. Στα ΠΑΚΕΚ απασχολούνται μεταδιδάκτορες, οι Ερευνητές επί Θητεία, με συμβάσεις  ορισμένου χρόνου ή συμβάσεις έργου (3 έως 5 ετών) με αναβαθμισμένες υποχρεώσεις ως προς τα  ερευνητικά προγράμματα (επίβλεψη, διοικητικά κτλ) και τη διδασκαλία, αποτελώντας μια νέα κατηγορία  επισφαλώς εργαζόμενων στο περιβάλλον του πανεπιστημίου. Σε αυτό θα πρέπει να προστεθεί η επέκταση της επισφάλειας και στις θέσεις βαθμίδας

Ανατρέχοντας στα κομβικότερα σημεία του νομοσχεδίου:

Βιομηχανικά Διδακτορικά

Θεσμοθετούνται τα βιομηχανικά διδακτορικά. Τα βιομηχανικά διδακτορικά στοχεύουν στην εξεύρεση μιας  επιστημονικά τεκμηριωμένης λύσης σε συγκεκριμένο τεχνικό πρόβλημα μιας επιχείρησης, η οποία έχει  κατά κανόνα “παραγγείλει” τη συγκεκριμένη έρευνα, εκμεταλλευόμενη την περιουσία και τις υποδομές των  πανεπιστημίων, καθώς και το πολύ μορφωμένο και εξειδικευμένο φτηνό εργατικό δυναμικό τους. Η  παραγωγή της έρευνας ολοένα και θα απομακρύνεται από τις κοινωνικές ανάγκες, ενώ η  κατοχύρωση πατεντών, η βιομηχανική ιδιοκτησία και το εμπορικό απόρρητο θα δυσχεράνουν την  απρόσκοπτη διάχυση της γνώσης. Έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι η «κατά παραγγελία» έρευνα που θα ζητάται από τις εταιρίες μέσω της εκπόνησης διδακτορικής διατριβής δεν έχει ούτε στο ελάχιστο τα εχέγγυα της κρίσης υπό επιστημονικά κριτήρια, και τούτο καθίσταται σαφές από τη δυνατότητα συμμετοχής στην τριμελή επιτροπή να είναι και μέλος/στέλεχος της εταιρίας.Την ίδια στιγμή στο πλαίσιο των βιομηχανικών διδακτορικών, τα  γνωστικά αντικείμενα που δε συνδέονται άμεσα με την κερδοφορία του κεφαλαίου, όπως οι κοινωνικές  ανθρωπιστικές επιστήμες, θα απαξιώνονται ακόμη περισσότερο. Τέλος, η σύνδεση της έρευνας με τις εταιρίες φαίνεται και από τη θέσπιση νέας μονάδας εντός του Πανεπιστημίου, των Κοινών Ερευνητικών Ινστιτούτων, που μπορούν να συμπράττουν τόσο με Ιδρύματα του εξωτερικού όσο και με εταιρίες και επιχειρήσεις.

Η παροχή διδακτικού έργου στο νέο νόμο

Αντί το υπουργείο να προβεί σε χρηματοδότηση των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων και πρόσληψη μόνιμου  εξειδικευμένου προσωπικού για την παροχή του διδακτικού έργου, επιδιώκει να καλύψει τις πάγιες αυτές  ανάγκες μέσω της υποχρεωτικής παροχής επικουρικού έργου από τους ΥΔ σε προπτυχιακά και  μεταπτυχιακά μαθήματα, χωρίς καμία αναφορά σε αμοιβή! Μάλιστα, στο  γενικότερο πλαίσιο της περαιτέρω ελαστικοποίησης της εργασίας στο περιβάλλον του πανεπιστημίου,  καθιστά υποχρεωτική και την παροχή διδασκαλίας στα μεταπτυχιακά προγράμματα από τους Ερευνητές  επί θητεία, ένα νέο μοντέλο ελαστικώς εργαζόμενων ερευνητών/ριων με συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή  συμβάσεις έργου (3 έως 5 έτη) και με αναβαθμισμένες υποχρεώσεις, εκτός των άλλων, ως προς το ρόλο  τους στα ερευνητικά προγράμματα που απασχολούνται. Επιπροσθέτως, αν αναρωτιόμασταν ποιοι θα  καλούνταν να διδάξουν στα Κέντρου Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.), οι Ερευνητές/ριες  επί θητεία έρχονται να καλύψουν και αυτό το κενό. Άλλες διδακτικές ανάγκες των προπτυχιακών  προγραμμάτων σπουδών, θα καλύπτονται από τους Εντεταλμένους διδάσκοντες (κάτι ανάλογο των 407)  με σύμβαση έργου ενός εξαμήνου ή ενός έτους και μισθούς ψίχουλα. Όπως φαίνεται, το “άριστο” και  “σύγχρονο” πανεπιστήμιο θα καλύπτει τις πάγιες και διαρκείς ανάγκες σε διδασκαλία με την τσάμπα και  κακώς αμειβόμενη εργασία όλου αυτού του πολύμορφου εργατικού δυναμικού που περιγράφηκε  παραπάνω, την ίδια στιγμή που ο νέος νόμος απελευθερώνει πλήρως τις απολαβές των μελών ΔΕΠ, αυξάνοντας σε τεράστιο βαθμό την ταξική ψαλίδα μεταξύ των εργαζομένων των ιδρυμάτων.

Περιοδικές αξιολογήσεις

Αντί για χρηματοδότηση, τα ιδρύματα θα λαμβάνουν περιοδικές αξιολογήσεις. H αξιολόγηση θα  συνδέεται με τη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων, οδηγώντας περιφερειακά ιδρύματα σε συγχωνεύσεις  και αφανίζοντας τα γνωστικά αντικείμενα που δε συνδέονται άμεσα με την κερδοφορία του κεφαλαίου. Ο  νέος νόμος, με λίγα λόγια, θα συνοψίζεται στο εξής τρίπτυχο: αξιολόγηση, αυτονομία, εξωστρέφεια 

άνοιγμα στην αγορά. Επιπρόσθετα, ο αντιεπιστημονικός κατακερματισμός που παρουσιάζεται ως διεπιστημονικότητα, η αποτελεσματικότητα και η πιστοποίηση είναι εργαλεία της νεοφιλελεύθερης πολιτικής που συμβάλει στη διάλυση των Πανεπιστημιακών Ιδρυμάτων. Η αξιολόγηση με συγκεκριμένα κριτήρια της αγοράς ήδη γίνεται από τις κυβερνήσεις των τελευταίων ετών.

Προγράμματα σπουδών

Το νομοσχέδιο προβλέπει προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών πολλαπλών ταχυτήτων  (διατμηματικά, δια-ιδρυματικά, τριετή, ακόμα και μονοετή), κατάργηση της ενσωματωμένης διδακτικής επάρκειας στις λεγόμενες καθηγητικές σχολές, προγράμματα επιμόρφωσης, σεμινάρια,  βιομηχανικά διδακτορικά σε συνεργασία με επιχειρήσεις, επαγγελματικά μεταπτυχιακά για τα στελέχη  τους, μεταπτυχιακά για ειδικές δυνάμεις, παροχή υπηρεσιών από εργαστήρια σε τρίτους. Τα παραπάνω  βέβαια έρχονται σε ένα πανεπιστήμιο που ήδη «παρέχει» επί πληρωμή μια σειρά εκπαιδευτικά προϊόντα και υπηρεσίες,  το οποίο έχτισαν διαχρονικά οι κυβερνήσεις, βοηθούμενη από τη λογική του ατομικού φακέλου προσόντων με πολλές πιστοποιήσεις και δεξιότητες Τώρα θεσμοθετείται η διεύρυνση αυτής του της λειτουργίας,  με παραρτήματα που θα μπορεί να ιδρύει σε χώρες του εξωτερικού, με αξιοποίηση κάθε μορφής  εμπορευματοποίησης της έρευνας, με συμμετοχή του σε εταιρικά σχήματα – εμπορικές εταιρείες, με  επώνυμες έδρες κ.ο.κ (όπως στον νόμο Διαμαντοπούλου). Ακόμα και η λειτουργία των βιβλιοθηκών και η  πρόσβαση σε επιστημονικά άρθρα μπαίνουν στη λογική «κόστους – οφέλους», γι’ αυτό και με το άρθρο  261 μπαίνουν κάτω από την ομπρέλα των Εταιρειών Αξιοποίησης. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι φοιτητές/ριες  θα ωθούνται στο αέναο κυνήγι των πιστωτικών μονάδων μέσα από αλλεπάλληλες καταρτίσεις, για να  μπορούν να αναζητήσουν μια θέση εργασίας με ανύπαρκτα εργασιακά δικαιώματα.

Μοντέλο Διοίκησης

Το μοντέλο διοίκησης που διαμορφώνεται αντανακλά ένα Πανεπιστήμιο που θα λειτουργεί με κριτήρια ανταγωνιστικότητας και αποτελεσματικότητας, όπως ακριβώς και οι επιχειρήσεις, στη βάση ενός βαθιά αυταρχικού μοντέλου, που τελειώνει και τις τελευταίες πτυχές δημοκρατικής λειτουργίας των ιδρυμάτων. . Δηλαδή κάνουμε λόγο για  ποιοτική τομή από το «οικονομικά αυτοδύναμο πανεπιστήμιο» στο «επιχειρηματικά λειτουργούμενο πανεπιστήμιο».  Τα Συμβούλια διοίκησης μπορούν να απαρτίζονται από ανθρώπους της αγοράς, οι οποίοι θα έχουν την  εξουσία να εκλέγουν και να παύουν πρυτάνεις. Το Συμβούλιο Διοίκησης θα έχει τον αποφασιστικό ρόλο για όλα τα οικονομικάδιοικητικά και αναπτυξιακά θέματα του Ιδρύματος, ενώ η Σύγκλητος θα περιορίζεται  πλέον αποκλειστικά και μόνο σε αποφάσεις για ακαδημαϊκά θέματα. Το επιχειρηματικό μοντέλο  λειτουργίας είναι απαραίτητο για την προώθηση των νέων μορφών ελαστικής και επισφαλούς εργασίας, την πανσπερμία  τίτλων σπουδών, την υπονόμευση των ΦΣ, την ποινικοποίηση του συνδικαλισμού με εισαγωγή νέου  πλαισίου πειθαρχικού δικαίου, την ΟΠΠΙ. Ταυτόχρονα, προωθείται η αποκοπή των ΑΕΙ από την κρατική  χρηματοδότηση και η υποκατάστασή της με έσοδα από τα δίδακτρα και από την προσφορά  “εκπαιδευτικών προϊόντων” (ξενόγλωσσων, χειμερινών, θερινών, κατάρτισης κ.λπ.), όπως και υπηρεσιών  έρευνας. Τέλος, η Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΕΘΑΑΕ) ανάγεται σε μηχανισμό επιβολής  καταργήσεων/συγχωνεύσεων ακαδημαϊκών μονάδων με γνώμονα την εξοικονόμηση πόρων για ενίσχυση  των επιχειρηματικών σχεδίων και τη διάσπαση του ενιαίου χαρακτήρα των πτυχίων, με πλήρη  αποσύνδεσή τους από το επάγγελμα.

Εργασιακή εκμετάλλευση, η νέα «Αριστεία».

Στο νέο νομοσχέδιο, διαφαίνεται ξεκάθαρα πως θα ενταθεί περαιτέρω ένα καθεστώς εργασιακής  εκμετάλλευσης εντός των πανεπιστημίων, όπου θα υπάρχει ένας ανυπολόγιστος αριθμός μεταπτυχιακών  και διδακτορικών «φοιτητών/ριων», post doc ερευνητών/ριων και «επιστημονικών συνεργατών/ιδων», ”ερευνητών/ριων επί  θητεία”, “ενταλμένων διδασκόντων/ουσών” που πλειοψηφικά θα απασχολείται χωρίς να αναγνωρίζεται καν η  εργασιακή σχέση και χωρίς κανένα απολύτως εργασιακό δικαίωμα. Όσοι/ες από την άλλη  έχουν τυπικά αναγνωρισμένη εργασιακή σχέση, αυτή είναι τουλάχιστον επισφαλής και υποαμειβόμενη.  Παράλληλα, φαίνεται ότι το κράτος αποσύρεται εντελώς από την υποχρέωση χρηματοδότησης των  ιδρυμάτων, αναγκάζοντας κάθε ΑΕΙ να καλύπτει τις λειτουργικές του ανάγκες και τη μισθοδοσία του  προσωπικού του από τα έσοδά του.

Δεδομένης της αλλαγής που θα φέρει το νομοσχέδιο στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και κατ’ ακολουθία στην έρευνα, καθώς και των κινητοποιήσεων των φοιτητικών συλλόγων αλλά και των συλλόγων διδακτικού και διοικητικού προσωπικού, το ΣΕΡΕΤΕ εκφράζει την αντίθεσή του στο νέο νομοσχέδιο και συμμετέχει στην κινητοποίηση στις 14/7 ημέρα ψήφισης του νομοσχεδίου.

Απαιτούμε :

∙ Απόσυρση του νομοσχεδίου για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση τώρα! Ανατροπή του  νόμου Κεραμέως–Χρυσοχοϊδη

∙ Αύξησης της κρατικής χρηματοδότησης για την Παιδεία και Έρευνα. Αποκλειστικά  κρατική χρηματοδότηση της έρευνας. Δημόσια δωρεάν παιδεία για όλους, χωρίς ταξικούς  φραγμούς και αποκλεισμούς.

∙ Έρευνα με γνώμονα τις πραγματικές και επιτακτικές κοινωνικές ανάγκες και όχι τα  επιχειρηματικά συμφέροντα και τους κατασταλτικούς μηχανισμούς.

∙ Άμεσες προσλήψεις μόνιμου προσωπικού με βάση τις πάγιες και διαρκείς ανάγκες  (διδακτικές, ερευνητικές, διοικητικές, τεχνικές κλπ.) των Πανεπιστημίων και ερευνητικών  Κέντρων.

∙ Υπογραφή συμβάσεων εργασίας για τους εργαζόμενους στην έρευνα και την  Τριτοβάθμια Εκπαίδευση (ΥΔ, post-doc, έκτακτο διδακτικό, ερευνητικό διδακτικό και  διοικητικό προσωπικό) που θα εξασφαλίζουν τα σύγχρονα δικαιώματα μας.

Παρόμοια Άρθρα

Παρατάξεις