Σχέδια Μπακογιάννη για μία Αθήνα… ανυπόφορη πόλη. Σε κυκλοφορία το Rethink Athens, σε διωγμό τα Ι.Χ.

EUROKINISSI/ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ

Ο Μεγάλος Περίπατος ήταν απλώς η… πρόβα. ● Έργα – βιτρίνα και διόδια στις παρεμβάσεις που τίθενται προς έγκριση στο σημερινό Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων. ● Οι προτάσεις του σχεδίου κοστολογούνται στα περίπου 400.000.000 ευρώ. ● Λιγότερες λωρίδες κυκλοφορίας σε βασικούς οδικούς άξονες, περισσότερες πεζοδρομήσεις και ποδηλατόδρομοι και επεκτάσεις του συστήματος ελεγχόμενης στάθμευσης σε αθηναϊκές συνοικίες.

Πηγή: efsyn.gr, Θάνος Στέργιος Ζιαμπάκας

Επαναφορά των προβλέψεων του Rethink Athens με πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου, αντιδρόμηση της Ακαδημίας, περιορισμό του ανοδικού ρεύματος της Συγγρού σε μία λωρίδα και διέλευση τραμ σε όλη την Πατησίων. Επιβολή επί πληρωμή εισόδου Ι.Χ. στο κέντρο της Αθήνας μέσω αστικών διοδίων. Ανακήρυξη του ιστορικού κέντρου της πρωτεύουσας σε περιοχή περιορισμένης πρόσβασης Ι.Χ.

Επέκταση του Μεγάλου Περιπάτου με σύνδεση της Ακαδημίας Πλάτωνος με το Λύκειο Αριστοτέλη. Επέκταση του συστήματος ελεγχόμενης στάθμευσης σε αθηναϊκές συνοικίες, όπως τα Ανω Πατήσια, η Κυψέλη, το Παγκράτι. Μικροί περίπατοι με πεζοδρομήσεις ή/και μείωση των λωρίδων κυκλοφορίας Ι.Χ. σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα. Μείωσης της διατομής βασικών οδικών αξόνων, όπως η Σταδίου και η Πειραιώς, με δημιουργία ποδηλατόδρομων. Είναι μερικές από τις παρεμβάσεις του Σχεδίου Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας (ΣΒΑΚ) που θέτει προς έγκριση η δημοτική αρχή Κ. Μπακογιάννη στο σημερινό Δημοτικό Συμβούλιο Αθηναίων.

Το ΣΒΑΚ επιδιώκει να διαμορφώσει «ένα πλαίσιο στρατηγικών στόχων και μέτρων, σε πλαίσιο μακροσκοπικού σχεδιασμού, που θα θέσουν τις βάσεις για την αναβάθμιση υποδομών και υπηρεσιών» που αφορούν κάθε είδους μετακινήσεις στην Αθήνα, όπως περιγράφεται στο ίδιο το σχέδιο. Οι προβλέψεις του δεν είναι τόσο δεσμευτικές όσο οι προβλέψεις ενός Πολεοδομικού Σχεδίου που δημοσιεύεται σε ΦΕΚ.

Σύμφωνα με στελέχη της δημοτικής αρχής, το ΣΒΑΚ είναι το στρατηγικό σχέδιο-«όραμα» του δήμου προς το μέλλον, από το οποίο θα εξαρτηθούν οι περαιτέρω δράσεις του δήμου, αλλά οι προβλέψεις του θα εξεταστούν σε ένα βάθος χρόνου (π.χ. στην πενταετία), χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι θα εφαρμοστούν. Σε κάθε περίπτωση όμως, όποια πρόταση του ΣΒΑΚ εγκριθεί καθίσταται ουσιαστικά μια προτεραιότητα για τον δήμο και παίρνει υποψηφιότητα προς υλοποίηση με ένταξη σε χρηματοδοτικά προγράμματα, ενώ παράλληλα οι υπηρεσίες του δήμου θα κληθούν να προσαρμόσουν τον βραχυπρόθεσμο ή μακροπρόθεσμο σχεδιασμό τους πάνω στη συγκεκριμένη «προβολή στο μέλλον».

EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Το πνεύμα του προτεινόμενου ΣΒΑΚ είναι σαφώς ο περιορισμός της κυκλοφορίας των Ι.Χ. στο κέντρο της Αθήνας. Αν και οι διαδικασίες για τη σύνταξή του ξεκίνησαν ουσιαστικά το 2019 –στη σύντομη δημαρχιακή θητεία του Γ. Μπρούλια, ο οποίος διαδέχθηκε τον Γ. Καμίνη–, το σχέδιο μοιάζει να είναι προσαρμοσμένο και σε «τετελεσμένα», όπως για παράδειγμα στο πρότζεκτ του Μεγάλου Περιπάτου, το οποίο έχει ήδη μπει σε τροχιά μόνιμης υλοποίησης.

Εν προκειμένω, το ΣΒΑΚ έρχεται να επαναφέρει μια παλαιότερη εκδοχή από αυτή στην οποία έχει καταλήξει σήμερα η δημοτική αρχή Κ. Μπακογιάννη. Υπενθυμίζεται ότι μέλη της –βραχύβιας– διαπαραταξιακής επιτροπής παρακολούθησης του Μεγάλου Περιπάτου έχουν δηλώσει πως με την πάροδο του χρόνου «μέσα στην επιτροπή έγινε σαφές ότι έρχονται από την πίσω πόρτα ξανά στην επιφάνεια ορισμένα κομμάτια του Rethink Athens» (βλ. «“Εξευγενισμός” σε δόσεις στο κέντρο της Αθήνας», «Εφ.Συν.» 23/10/2021). Μήπως στο ΣΒΑΚ αποτυπώνονται και ήδη ειλημμένες αποφάσεις;

Το ΣΒΑΚ –η σύνταξή του ολοκληρώθηκε τον Απρίλιο του 2021– περιλαμβάνει έναν συνδυασμό «ήπιων» και «ριζοσπαστικών» –όπως χαρακτηρίζονται στο έγγραφο– σεναρίων, με την εφαρμογή τους να προτείνεται σε ένα βάθος 5-10 ετών και έχουν συνολικό ενδεικτικό προϋπολογισμό 394.000.000 ευρώ. Ας δούμε τις βασικότερες προτάσεις:

Rethink Athens

Επανέρχεται ως «ώριμη» η πρόταση για πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου. Το προτεινόμενο μέσω του ΣΒΑΚ μέτρο μιλά για «τη δημιουργία ενός βουλεβάρτου κίνησης πεζών» στον πιο κομβικό οδικό άξονα της πρωτεύουσας, στον οποίο θα δημιουργηθεί ποδηλατόδρομος, θα μείνει μόνο μία λωρίδα κυκλοφορίας για διελεύσεις οχημάτων έκτακτης ανάγκης και θα υπάρχει αμφίδρομη διέλευση τραμ. «Συνοδευτικά, προτείνεται η ανάπλαση της Πατησίων με διέλευση τραμ μέχρι το τέλος του δρόμου, ανάπλαση της Αθηνάς και ανάπλαση της Αμαλίας.

Το ανοδικό τμήμα της Συγγρού από το Μουσείο Φιξ μέχρι τους στύλους του Ολυμπίου Διός πεζοδρομείται με εξαίρεση μίας λωρίδας. Η Ακαδημίας αντιδρομείται», αναφέρεται στο σχέδιο. Πρόκειται ουσιαστικά για τις προβλέψεις του προγράμματος Rethink Athens, το οποίο «πάγωσε» οριστικά προ ετών, όταν η Ευρωπαϊκή Ενωση το έκρινε «διακοσμητικό» και αρνήθηκε να το χρηματοδοτήσει. Από το 2011 είχαν ξεσηκωθεί αντιδράσεις απέναντι στο «περιττό, σπάταλο και επικίνδυνο για την υπόλοιπη πόλη» έργο και υπήρξαν προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Με το ΣΒΑΚ όμως το έργο επανέρχεται ως «ώριμο μελετητικά» αλλά και ως… ευρείας αποδοχής, καθώς –σύμφωνα με το σχέδιο– στο πλαίσιο της διαβούλευσης με πολίτες και κοινωνικούς φορείς, «από τους 54 συμμετέχοντες 10 εξέφρασαν τη διαφωνία τους». Το έργο προτείνεται «να υλοποιηθεί εντός της επόμενης πενταετίας», καθώς το μόνο που απαιτείται είναι «η ένταξή του σε πλαίσιο χρηματοδότησης και η προκήρυξή του». Ο ενδεικτικός προϋπολογισμός του υπολογίζεται σε 70.588.000 ευρώ και καθώς το έργο είναι «υπερτοπικής, εάν όχι διεθνούς σημασίας» προτείνεται η ένταξή του σε ένα ευρύτερο πλαίσιο χρηματοδότησης.

EUROKINISSI/ΑΝΤΩΝΗΣ ΝΙΚΟΛΟΠΟΥΛΟΣ

Οι ήδη ανακοινωμένες παρεμβάσεις της δημοτικής αρχής Κ. Μπακογιάννη για την Πανεπιστημίου προβλέπουν τη διαπλάτυνση των πεζοδρομίων της, με τη διατήρηση τριών λωρίδων για την κίνηση Ι.Χ. και μίας ακόμη αποκλειστικά για λεωφορεία – υπενθυμίζεται ότι ο δήμος έχει οπισθοχωρήσει από τον αρχικό σχεδιασμό που προέβλεπε τη διατήρηση μόνο 2+1 λωρίδων οδικής κυκλοφορίας.

Η πρόταση του ΣΒΑΚ για πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου σημαίνει ότι «σε πέντε χρόνια και με βάση τις τότε συνθήκες, θα μπορεί να επανεξεταστεί. Δεν σημαίνει ότι θα εφαρμοστεί, αλλά θα ξανασυζητηθεί», περιγράφουν στην «Εφ.Συν.» στελέχη της δημοτικής αρχής. Με βάση τη μέχρι σήμερα εμπειρία του Μεγάλου Περιπάτου «βλέπουμε ότι δεν επιτρέπεται η πεζοδρόμηση της Πανεπιστημίου, όμως το ΣΒΑΚ λέει επανεξετάστε το ενδεχόμενο», αναφέρουν τα ίδια στελέχη.

Διόδια στο κέντρο

Το Σχέδιο Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας προτείνει δράσεις «με σκοπό την εύρεση πόρων» για την αναβάθμιση της δημόσιας συγκοινωνίας, υιοθετώντας την αρχή «ο ρυπαίνων πληρώνει». Ανάμεσά τους είναι και η επί πληρωμή είσοδος με Ι.Χ. στο κέντρο της πόλης, με ανάπτυξη αστικών διοδίων. «Αφ’ ενός επιδιώκεται να αυξηθεί το κόστος χρήσης του Ι.Χ., ώστε όσοι επιλέγουν αυτή τη λύση για την καθημερινή ή έκτακτη μετακίνησή τους να επωμίζονται και το πραγματικό κοινωνικό και περιβαλλοντικό κόστος της επιλογής τους και αφ’ ετέρου επιδιώκεται η δημιουργία ενός ταμείου, ώστε στη δύσκολη δημοσιονομική κατάσταση που διαμορφώνεται παγκοσμίως να υπάρχουν πόροι για την εφαρμογή των πολιτικών βιώσιμης κινητικότητας», επιχειρηματολογεί το σχέδιο, που παραδέχεται πάντως ότι το συγκεκριμένο μέτρο «συγκεντρώνει τις περισσότερες αρνητικές γνώμες» από όσα προτείνονται στο ΣΒΑΚ και είναι ανώριμο για υλοποίηση. Ο χρονικός ορίζοντας υλοποίησης ή συζήτησής του τίθεται σε βάθος δεκαετίας.

Αναπλάσεις

Παράλληλα το ΣΒΑΚ προτείνει σε κάθε δημοτικό διαμέρισμα τη δημιουργία μικρών περιπάτων, με τη διαμόρφωση αξόνων αποκλειστικής κίνησης πεζών και ποδηλάτων, «με πεζοδρόμηση ή/και μείωση των λωρίδων που εξυπηρετούν την κυκλοφορία των Ι.Χ.». Περιλαμβάνεται επίσης στο σχέδιο μια σειρά από αναπλάσεις, όπως:

● Η «Διπλή Ανάπλαση» (λ. Αλεξάνδρας στο γήπεδο του ποδοσφαιρικού γηπέδου του Παναθηναϊκού και μεταφορά του γηπέδου στον Ελαιώνα),

● Η ανάπλαση της πλατείας Θεάτρου στην περιοχή Γεράνι του κέντρου της Αθήνας,

● Η ανάπλαση της πλατείας Αγ. Νικολάου στα Κάτω Πατήσια,

● Η ανάπλαση της οδού Κωνσταντινουπόλεως και η σύνδεσή της με την Ακαδημία Πλάτωνος (γίνεται λόγος για υπογειοποίηση των γραμμών του ΟΣΕ και δημιουργία εγκάρσιων συνδέσεων προς τον λόφο Σκουζέ, τον Ιππία Κολωνό και την Ακαδημία Πλάτωνος για τη δημιουργία πράσινων διαδρομών πολιτιστικού ενδιαφέροντος).

Αναπλάσεις προτείνονται για τους οδικούς άξονες των Πειραιώς, Σταδίου, Σόλωνος, Ιεράς Οδού, με μείωση της διατομής κίνησης των αυτοκινήτων και δημιουργία διαδρόμων κίνησης πεζών και ποδηλάτων.

Ως προς τις ποδηλατικές διαδρομές, προτείνεται ένα δίκτυο 20 διαδρομών που επεκτείνεται σε βασικούς οδικούς άξονες της πόλης και μέσα στις αθηναϊκές γειτονιές.

Σε συνδυασμό με τις αναπλάσεις, προτείνεται (με ορίζοντα δεκαετίας) η επέκταση των συγκοινωνιακών μέσων σταθερής τροχιάς και ειδικότερα:

α) Επέκταση της γραμμής τραμ κατά μήκος της Πατησίων έως τα Ανω Πατήσια.

β) Ανάπτυξη γραμμής τραμ κατά μήκος της λ. Αλεξάνδρας από Σταθμό Λαρίσης μέχρι Νοσοκομείο Παίδων.

γ) Ανάπτυξη κλάδου μέσου σταθερής τροχιάς (τραμ ή μετρό) προς το Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος.

δ) Κατασκευή και λειτουργία της Γραμμής 4 του Μετρό.

Επέκταση του Μεγάλου Περιπάτου

EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ

Το συγκεκριμένο μέτρο προβλέπει τη δημιουργία μιας διαδρομής που θα συνδέσει την Ακαδημία Πλάτωνος με το Λύκειο του Αριστοτέλη με έναν άξονα αποκλειστικής κίνησης πεζών και ποδηλάτων «με πεζοδρόμηση ή/και μείωση των λωρίδων που εξυπηρετούν την κυκλοφορία των Ι.Χ.». Προτείνονται δυο εκδοχές διαδρομών: α) μέσω των Λυκείου, Ηρώδου Αττικού, λ. Βασ. Σοφίας, Ερμού, Μοναστηριού (πιο σύντομη εκδοχή), β) Λυκείου, Ηρώδου Αττικού, Βασ. Ολγας, Διον. Αρεοπαγίτου, Απ. Παύλου, Μοναστηριού.
 

Αναφέρεται στο ΣΒΑΚ ότι κατά τη διαβούλευση του συγκεκριμένου μέτρου υπήρξε «σχεδόν καθολική αποδοχή». Προτείνεται η εφαρμογή του εντός της πενταετίας. Το ενδεικτικό κόστος υπολογίζεται σε 24,5 εκατ. ευρώ και εκτιμάται ότι για το έργο δεν θα είναι δύσκολη η ένταξή του σε πλαίσιο χρηματοδότησης.

Επέκταση της ελεγχόμενης στάθμευσης

EUROKINISSI/ΓΙΕΝΑΝΤΑ ΝΤΕΛΑΙ

Προτείνεται η «τιμολόγηση της στάθμευσης σε περιοχές που αντιμετωπίζουν πίεση στάθμευσης και είναι επιθυμητό να μειωθεί ο μέσος χρόνος στάθμευσης των οχημάτων». Παρακάτω στις σελίδες του σχεδίου προτείνεται η επέκταση της ελεγχόμενης στάθμευσης και σε γειτονιές όπως το Παγκράτι, η Κυψέλη, τα Ανω Πατήσια, η Πανόρμου κ.α., σε άξονα πενταετίας.

Αυτή τη στιγμή η δημοτική αρχή προωθεί την επέκταση της ελεγχόμενης στάθμευσης (γ’ φάση) σε Μετς, Ιλίσια και Μακρυγιάννη, εισπράττοντας σφοδρές αντιδράσεις (κυρίως από την περιοχή του Μετς). Οι κάτοικοι διαμαρτύρονται για τη φορομπηχτική λογική του μέτρου που «προσθέτει νέα βάρη στους πολίτες χρεώνοντας ακόμα και τον δημόσιο χώρο».

Περιορισμένη πρόσβαση Ι.Χ. στο ιστορικό κέντρο

EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ

Προτείνεται η απαγόρευση της διέλευσης και της στάθμευσης οχημάτων (πλην ταξί, συλλογικών μέσων μεταφοράς, μικρών οχημάτων τροφοδοσίας) στις γειτονιές γύρω από την ιστορική καρδιά της Αθήνας: Ακρόπολη, Ψυρρή, Εμπορικό Τρίγωνο, Πλάκα, Φιλοπάππου, Θησείο και Κεραμεικό. Ουσιαστικά προτείνεται η κατάργηση της «διαμπερούς» διέλευσης οχημάτων και όποιες διαδρομές θα υπάρχουν στο εσωτερικό αυτής της διαδρομής θα δίνουν σε κατοίκους κι επισκέπτες πρόσβαση μόνο σε (δημόσιους ή ιδιωτικούς) χώρους στάθμευσης. Τα παραπάνω προτείνονται σε επίπεδο πενταετίας.

Σε βάθος δεκαετίας, οι σχετικοί χάρτες δείχνουν επέκταση της ζώνης χωρίς αυτοκίνητο (car-free area) και σε Κουκάκι, έως και την περιοχή της Ριζάρη.Το ΣΒΑΚ προτείνει την εφαρμογή του μέτρου «εντός πενταετίας». Παρά τις αντιδράσεις που έχουν υπάρξει απέναντι στις σχετικές (αρχικές) προβλέψεις του Μεγάλου Περιπάτου, το συγκεκριμένο μέτρο θεωρείται από τους συντάκτες του ΣΒΑΚ «ώριμο κοινωνικά».

Το σχέδιο συστήνει αρχικά να εγκριθεί ένα Ειδικό Χωρικό Σχέδιο «που θα εξέταζε πιο ολοκληρωμένα τις πολεοδομικές και κοινωνικές πτυχές του μέτρου αυτού», αλλά στη συνέχεια επισημαίνεται ότι ο χρόνος υλοποίησης του μέτρου «μπορεί να μειωθεί σημαντικά εάν παρθούν μόνο κυκλοφοριακά μέτρα και δεν γίνουν κατασκευαστικές παρεμβάσεις». Συστήνεται, εν ολίγοις, μια μεθοδολογία αντίστοιχη του Μεγάλου Περιπάτου. Υπενθυμίζεται ότι στον αρχικό σχεδιασμό του πρότζεκτ του δημάρχου Αθηναίων, η Πλάκα ήταν εντός της περιοχής που επιβάλλονταν κυκλοφοριακοί περιορισμοί, αφαιρέθηκε όμως στη συνέχεια.