Έκθεση για τις Διευθύνσεις Αλλοδαπών & Μετανάστευσης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής

Η παρούσα έκθεση αποτελεί μια πρωτοβουλία του Generation 2.0 RED στο πλαίσιο της συστηματικής παρακολούθησης της διοικητικής εφαρμογής του Κώδικα Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης (Ν. 4251/2014) από τις Διευθύνσεις Αλλοδαπών & Μετανάστευσης της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Αττικής (ΔΑΜ).

Σκοπός της έκθεσης είναι η παρουσίαση των πιο σημαντικών χρόνιων ζητημάτων που αντιμετωπίζουν μέχρι και σήμερα οι τέσσερις ΔΑΜ στην περιοχή της Αττικής, σύμφωνα με τα στοιχεία που μας διέθεσαν καθώς και την παραβολή της δικής μας εμπειρίας στο πεδίο. Οι πληροφορίες που παρατίθενται συλλέχθηκαν κατά την περίοδο Φεβρουαρίου-Μαρτίου του 2020, ύστερα από συναντήσεις και συνδιαλέξεις του οργανισμού με τους προϊσταμένους των τεσσάρων ΔΑΜ, και επικαιροποιήθηκαν τον Οκτώβριο του 2020.

Στο πρώτο κεφάλαιο της έκθεσης παρουσιάζεται μια γενική αποτίμηση της κατάστασης στις ΔΑΜ, όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα με μια σύντομη ιστορική αναδρομή στα έξι χρόνια μετά την θέσπιση του Κώδικα Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης (Ν. 4251/2014).

Στο δεύτερο κεφάλαιο ακολουθεί μια καταγραφή των κρισιμότερων ζητημάτων που υπάρχουν σήμερα και συγκεκριμένα αφορούν στον ρυθμό διεκπεραίωσης της διαδικασίας έκδοσης των αδειών διαμονής καθώς και στη στελέχωση των υπηρεσιών.

Υποστελέχωση υπηρεσιών

Η στελέχωση των υπηρεσιών είναι ένα ζήτημα το οποίο αναφέρεται έντονα καθώς οι καθυστερήσεις στη διεκπεραίωση των αιτημάτων αποτελούν άμεσο αποτέλεσμα της υποστελέχωσης των Διευθύνσεων, οι οποίες μετά την αποχώρηση μεγάλου αριθμού υπαλλήλων, έχουν συρρικνωθεί σημαντικά (βλ. παράρτημα 3). Έτσι, το υπάρχον προσωπικό δεν επαρκεί για να ανταποκριθεί στις ανάγκες και τον όγκο των αιτημάτων που δέχονται οι Διευθύνσεις, με άμεση συνέπεια να μην εξυπηρετείται ο πολίτης.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ΔΑΜ Βορείου Τομέα & Ανατολικής Αττικής η οποία έχει τον μικρότερο αριθμό προσωπικού σε σύγκριση με τις υπόλοιπες Διευθύνσεις της Αττικής. Συνολικά υπάρχουν 19 μόνιμοι υπάλληλοι (συμπεριλαμβανομένων των προϊσταμένων) και 14 συμβασιούχοι3. Αντίστοιχα, στη ΔΑΜ Νοτίου Τομέα, Πειραιώς & Νήσων είναι λιγότεροι από 33 μόνιμοι υπάλληλοι εκ των οποίων οι 5 είναι προϊστάμενοι (1 Διευθύντρια και 4 Τμηματάρχες), και άλλοι 15 οι συμβασιούχοι.

Προκειμένου να ανταποκριθούν στις άμεσες ανάγκες της υπηρεσίας, η κάθε ΔΑΜ έχει εφαρμόσει ένα συγκεκριμένο τρόπο λειτουργίας.

Στη ΔΑΜ Αθηνών Α’ για παράδειγμα, η κατανομή των υπαλλήλων ανά τμήμα είναι περίπου η εξής: 17 στις θέσεις εξυπηρέτησης του κοινού για καταθέσεις (το λεγόμενο γκισέ), 5 στη λήψη των βιομετρικών, 5 στις πληροφορίες και στα ραντεβού, 5 στις επιδόσεις και 9 στο αρχείο όπου λόγω έλλειψης φύλαξης όλων των κτιρίων των Υπηρεσιών κάποιοι υπάλληλοι αναγκαστικά αναλαμβάνουν και αυτό τον ρόλο κάτι που δεν είναι αρμοδιότητά τους. Άρα 41 στους 50 υπαλλήλους αναλαμβάνουν αναγκαστικά τις λεγόμενες θέσεις «υποδοχής» που σημαίνει ότι δεν υπάρχουν άτομα για να διεκπεραιώνουν τις αιτήσεις (οι «υποστηρικτικές θέσεις»). Εάν σε αυτό, λάβουμε υπόψη και τις άδειες που δικαιούνται οι εργαζόμενοι, τότεανά περιόδους το πρόβλημα εντείνεται ως προς την ικανότητα των Διευθύνσεων να εξυπηρετούν τους ΠΤΧ.

Στη ΔΑΜ Νοτίου Τομέα, Πειραιώς & Νήσων, 14 περίπου άτομα αναλαμβάνουν την εξυπηρέτηση του κοινού, 1 άτομο είναι στο αρχείο ενώ κάποια αναλαμβάνουν και τον ρόλο της φύλαξης. Η συγκεκριμένη υπηρεσία, με δική της πρωτοβουλία, προς το τέλος του 2019, προκειμένου να αντιμετωπίσει τον όγκο των αιτήσεων που δέχεται, έκανε παραλαβή αιτήσεων για 4 συνεχόμενες Παρασκευές, ενώ συνήθως οι Διευθύνσεις παραλαμβάνουν αιτήσεις 4 ημέρες την εβδομάδα και 1 ημέρα, τις Παρασκευές, τις ελέγχουν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση δεν μπορεί να απασχολήσει υπαλλήλους από άλλες υπηρεσίες της δημόσιας διοίκησης μέσω της κινητικότητας (μετατάξεις ή αποσπάσεις προσωπικού) αφού προϋπόθεση για αυτό είναι η ύπαρξη ενός νέου οργανισμού που θα ανταποκρίνεται στις νέες ανάγκες5. Οι υπάλληλοι όμως των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων μπορούν να αξιοποιούν τις ρυθμίσεις περί κινητικότητας των δημοσίων υπαλλήλων για να αποχωρούν από αυτές.

Κτιριακές Υποδομές

Αρκετές από τις υπηρεσίες της Αττικής στεγάζονται σε ακατάλληλες κτιριακές υποδομές, γεγονός που έχει αντίκτυπο τόσο στην ποιότητα της δουλειάς των υπαλλήλων όσο και της εξυπηρέτησης του κοινού Σχετικά με τις υποδομές των Διευθύνσεων, όλοι οι προϊστάμενοι ανέφεραν ότι αντιμετωπίζουν προβλήματα επάρκειας χώρου, αφού οι υφιστάμενες κτιριακές υποδομές των Διευθύνσεων δεν αρκούν για το πλήθος των εξυπηρετούμενων ΠΤΧ.

Συγκεκριμένα, η ΔΑΜ Αθηνών Α’ και η ΔΑΜ Κεντρικού Τομέα μοιράζονται το ίδιο κτίριο, γεγονός που επιφέρει δυσκολίες στην εύρυθμη λειτουργία των υπηρεσιών τους και στην εξυπηρέτηση των πολιτών. Για τον λόγο αυτό, η ΔΑΜ Κεντρικού Τομέα & Δυτικής Αττικής βρίσκεται ήδη σε διαδικασία αιτήματος μετεγκατάστασής της σε πιο κατάλληλες δομές.

Η ΔΑΜ Νοτίου Τομέα, Πειραιώς & Νήσων, ενώ διαθέτει τον απαραίτητο χώρο για την εύρυθμη εξυπηρέτηση των πολιτών, επί της ουσίας, επειδή εκεί στεγάζονται και οι υπηρεσίες του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, το οποίο έχει και λιγότερη προσέλευση κοινού, δεν καλύπτονται επαρκώς οι ανάγκες της υπηρεσίας. Υπάρχει ωστόσο πρόβλεψη να μεταφερθούν οι υπηρεσίες του Υπουργείου.

Στο τρίτο κεφάλαιο παρουσιάζονται συγκεκριμένες κατηγορίες αδειών διαμονής με σημαντικές καθυστερήσεις στην απόδοσή τους.

Στη συνέχεια, στον τέταρτο κεφάλαιο παρουσιάζονται οι συνέπειες των διάφορων προληπτικών μέτρων κατά της διάδοσης του κορονοϊού (covid-19) που ελήφθησαν στο διάστημα από τις 11 Μαρτίου 2020 έως και 24 Απριλίου 2020 στη λειτουργία των ΔΑΜ.

Στον πέμπτο κεφάλαιο αποτυπώνονται ορισμένες καλές πρακτικές που έχουν εφαρμόσει οι ίδιες οι ΔΑΜ προκειμένου να βελτιώσουν τις διοικητικές δυσλειτουργίες που έχουν προκύψει.

Στον έκτο κεφάλαιο της έκθεσης, διατυπώνονται παρατηρήσεις και προτάσεις προς το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου επί των ζητημάτων που αποτυπώνονται, για τη βελτίωση της λειτουργίας των διοικητικών διαδικασιών απόδοσης αδειών διαμονής από τις ΔΑΜ.

Στο τέλος της έκθεσης σε ειδικό παράρτημα παρουσιάζονται τα αριθμητικά δεδομένα που απεικονίζουν τους σημερινούς ρυθμούς διεκπεραίωσης των αιτημάτων, τον αριθμό των εκκρεμών αιτήσεων καθώς και τον αριθμό υπαλλήλων στη κάθε Διεύθυνση και προκύπτουν από τις πληροφορίες που μας διέθεσαν οι κατά τόπους προϊστάμενοι των ΔΑΜ.

Τα τρέχοντα ζητήματα στο σύστημα παροχής αδειών διαμονής έχουν ως άμεση συνέπεια τη δυσκολία της απόκτησης ή/και διατήρηση της νόμιμης διαμονής των μεταναστών. Παρατηρούνται κενά ή προβλήματα, που έχουν σχέση είτε με την οργάνωση των παρεχόμενων υπηρεσιών είτε με αστοχίες στον σχεδιασμό των μεταναστευτικών πολιτικών και στη θεσμική αντιμετώπιση της μεταναστευτικής πραγματικότητας. Με τη δημοσίευσης της παρούσας έκθεσης, καλούμε το Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου να λάβει σοβαρά υπόψη τις προτάσεις μας και να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες προς την επίλυση τους.

Διαβάστε ΕΔΩ ολόκληρη την έκθεση