Εφιάλτες, κούραση και εξάντληση: οι εργαζόμενοι στην Υγεία περιγράφουν τον αντίκτυπο της πανδημίας στη ψυχική υγεία τους

Από την Tamaryn Nelson, Ερευνήτρια της Διεθνούς Αμνηστίας για το δικαίωμα στην υγεία

«Μια φορά, μέσα σε μια κατάσταση χάους, κάλεσα τον θεραπευτή μου, αλλά ένιωσα ότι δεν μπορούσα να μιλήσω. Είναι σαν να ανοίγω ένα φράγμα – αν αφήσω τα συναισθήματά μου να φανούν, δεν ξέρω αν θα μπορέσω να τα συγκρατήσω ξανά.»

Αυτό ανέφερε η Annalisa*, μια κατ’ οίκον νοσοκόμα στην Ιταλία, στη Διεθνή Αμνηστία σχετικά με τις επιπτώσεις της πανδημίας στην ψυχική της υγεία. Όπως πολλοί επαγγελματίες υγείας σε όλο τον κόσμο, η Annalisa έχει θυσιάσει τη δική της ευημερία καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας.

Αλλά ακόμη στο αποκορύφωμα της κρίσης, όταν η Annalisa ασχολούνταν με πιο άμεσες προκλήσεις όπως οι ελλείψεις εξοπλισμού ατομικής προστασίας, ένιωσε τη σοβαρότητα των ψυχολογικών επιπτώσεων. Η Annalisa είπε ότι άρχισε να τραυλίζει και είχε εφιάλτες, αλλά οι ελλείψεις προσωπικού δεν της επέτρεπαν να πάρει αναρρωτική άδεια.

Δεν άντεχα άλλο. Αλλά έπρεπε να περιμένω να επιστρέψουν οι συνάδελφοι που είχαν κολλήσει τον ιό, έτσι ώστε να υπάρχει ελάχιστη κάλυψη. Δεν ήθελα να εγκαταλείψω ένα βυθισμένο πλοίο.

— Annalisa*

Το δικαίωμα στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο ψυχικής υγείας κατοχυρώνεται από το διεθνές δίκαιο, αλλά σε παγκόσμιο επίπεδο πολύ λίγοι άνθρωποι έχουν πρόσβαση σε ποιοτικές υπηρεσίες ψυχικής υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας λέει ότι σε χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος, περισσότερο από το 75% των ατόμων με ψυχικές, νευρολογικές και διαταραχές χρήσης ουσιών δεν λαμβάνουν καθόλου θεραπεία.

Ο κορονοϊός έχει επιδεινώσει το πρόβλημα – μια πρόσφατη έρευνα του ΠΟΥ διαπίστωσε ότι η πανδημία ευθύνεται για τον περιορισμό ή τη διακοπή παροχής υπηρεσιών ψυχικής υγείας σε 93% των χωρών παγκοσμίως. Εν τω μεταξύ, η ζήτηση αυξάνεται. Αν και όλοι/ες έχουν αισθανθεί τον ψυχολογικό αντίκτυπο της πανδημίας, πολλοί εργαζόμενοι/ες στον τομέα της υγείας εκτίθενται καθημερινά στο τραύμα και χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη.

Κατά τη διάρκεια δεκάδων συνεντεύξεων με εργαζόμενους/ες στον τομέα της υγείας, η Αμνηστία κατέγραψε ξανά και ξανά πώς οι ελλείψεις εξοπλισμού ατομικής προστασίας και οι εξαντλητικές ώρες εργασίας ενέχουν ψυχικούς και σωματικούς κινδύνους. Οι εργαζόμενοι/ες στον τομέα της υγείας που πρέπει να πάνε στη δουλειά χωρίς επαρκή προστασία αισθάνονται υποτιμημένοι/ες, αποθαρρυμένοι/ες και θυμωμένοι/ες. Ωστόσο, δεδομένης της χαμηλής αμοιβής και των επισφαλών συμβάσεων που είναι ενδημικά χαρακτηριστικά σε τμήματα του κλάδου αυτού, πολλοί/ες δεν έχουν άλλη επιλογή από το να συνεχίσουν.

Η Sarah*, η οποία εργάζεται σε ένα γηροκομείο στο Ηνωμένο Βασίλειο, δήλωσε ότι είχε προσχωρήσει σε μια ένωση εργαζομένων αφού ανακάλυψε ότι οι εργαζόμενοι/ες που εστάλησαν από πρακτορείο για να καλύψουν βάρδιες πληρώνονταν περισσότερο από το υπόλοιπο προσωπικό. Ήταν θυμωμένη με τους «μισθούς της φτώχειας» και το γεγονός ότι οι εργαζόμενοι/ες στο γηροκομείο έρχονταν να εργαστούν ακόμα και όταν δεν ένιωθαν καλά, επειδή το επίδομα ασθενείας είναι πολύ χαμηλό. Η Sarah μίλησε για τον ψυχολογικό αντίκτυπο που είχε η απομόνωση στους κατοίκους του γηροκομείου:

Δεν άντεχα να το βλέπω αυτό. Το να βλέπουν την οικογένειά τους είναι δικαίωμα όλων όσων διαμένουν στα γηροκομεία. Θέλουν να είναι ευτυχισμένοι/ες στο τέλος της ζωής τους. Αντ’ αυτού αναγκάζονταν να μένουν στα δωμάτια τους όλη την ώρα.

— Sarah*

Έτσι, όταν η διευθυντής της Sarah την κάλεσε την ημέρα της αδείας και της ζήτησε να δουλέψει, εκείνη συμφώνησε.

«Ένιωθα εξαντλημένη, αλλά σκεφτόμουν τους ανθρώπους που μένουν εκεί. Ποιος θα τους βοηθήσει; Πιθανώς οι εργαζόμενοι/ες από τα πρακτορεία. Όμως όταν κάποιος είναι μόνιμος/η γνωρίζει καλύτερα τις ανάγκες τους.»

Η Laly *, εργαζόμενη σε γηροκομείο στη Γαλλία, δήλωσε ότι η γαλλική κυβέρνηση υποτιμά την πίεση που έχει ασκήσει η πανδημία στους εργαζόμενους/ες του κλάδου. Οι εργαζόμενοι/ες στον τομέα της υγείας που επισκέπτονται ασθενείς στα σπίτια τους εξαιρούνταν από το πρόγραμμα επιδομάτων της Γαλλίας έως τον Αύγουστο. Αν και τα επιδόματα έχουν πλέον επεκταθεί, η Laly είναι θυμωμένη για τη χαμηλή αμοιβή και τις κακές συνθήκες

Πολλοί άνθρωποι έχουν εξαντληθεί και βιώνουν κατάθλιψη.

Laly

Επισημαίνει ότι πολλοί στον τομέα της πληρώνονται ουσιαστικά λιγότερο από τον κατώτατο μισθό και ότι η συντριπτική πλειονότητα είναι γυναίκες. Η Laly είπε ότι μερικές φορές εργάζεται από τις 6 το πρωί έως τις 9 το βράδυ με ένα διάλειμμα μιας ώρας, βοηθώντας τους ευάλωτους ανθρώπους να κάνουν ντους, να χρησιμοποιούν την τουαλέτα, να τρώνε και να ντύνονται. Παρ ‘όλα αυτά, η Laly είπε ότι η εταιρεία της δεν παρείχε αρχικά στους εργαζόμενους μάσκες. Τελικά δόθηκαν μάσκες από νοσοκόμες που ζούσαν εκεί κοντά. Η Laly ανησυχεί ότι εάν υπάρξει δεύτερο κύμα, πολλοί εργαζόμενοι μπορεί να παραιτηθούν:

«Πολλοί άνθρωποι έχουν εξαντληθεί και βιώνουν κατάθλιψη. Εάν έχουμε όντως ένα δεύτερο κύμα, θα δημιουργηθεί πραγματικό πρόβλημα για τις αρχές, επειδή υπάρχουν πολλοί εργαζόμενοι/ες στον κλάδο που θα ζητήσουν ιατρική άδεια. Παρά την αφοσίωσή τους, δεν μπορούν να επιστρέψουν στη δουλειά με αυτές τις συνθήκες.»

Πολλοί εργαζόμενοι/ες στον τομέα της υγείας με τους οποίους μίλησε η Διεθνής Αμνηστία δήλωσαν ότι αισθάνονται αποθαρρυνμένοι/ες από τις ανισότητες που σχετίζονταν με την παροχή εξοπλισμού ατομικής προστασίας. Ο Ronald*, φαρμακοποιός σε νοσοκομείο στην Ινδονησία, δήλωσε ότι έμεινε χωρίς επαρκή προστασία και υποστήριξη όταν οι φαρμακοποιοί επαναταξινομήθηκαν ως «μη ιατρικό προσωπικό» – παρόλο που οι φαρμακοποιοί έχουν επίσης άμεση επαφή με ασθενείς με κορονοϊό.

Το σώμα μου δεν έχει αναρρώσει πλήρως. Έχει επηρεάσει την αναπνοή μου και τη ρινική μου κοιλότητα ενώ είμαι και συνέχεια κουρασμένη.

Tshepo*

Η Tshepo*, ακτινολόγος από τη Νότια Αφρική, κόλλησε κορονοϊό καθώς πήγαινε στη δουλειά χωρίς επαρκή εξοπλισμό ατομικής προστασίας. Οι ακτινολόγοι δεν θεωρήθηκαν ομάδα «υψηλού κινδύνου» παρά την επαφή τους με ασθενείς με κορονοϊός καθημερινά και δεν τους δόθηκαν μάσκες N-95 μέχρι τον Απρίλιο. Η Tshepo εξέφρασε επίσης την ανησυχία της για την έλλειψη θεραπείας για το προσωπικό που είχε προσβληθεί από τον ιό και τόνισε ότι το τραύμα της διάγνωσης με μια δυνητικά θανατηφόρα ασθένεια έχει μόνιμες συνέπειες:

«Το σώμα μου δεν έχει αναρρώσει πλήρως. Έχει επηρεάσει την αναπνοή μου και τη ρινική μου κοιλότητα ενώ είμαι συνέχεια κουρασμένη. Πρέπει να περάσουμε από φυσιοθεραπεία για να βοηθήσουμε στην ανάρρωση και από ψυχολογική υποστήριξη για να αντιμετωπίσουμε το τραύμα.»

Επτά μήνες μετά την πανδημία, είναι καιρός να αρχίσουν οι κυβερνήσεις να λαμβάνουν υπόψη την ευημερία των εργαζομένων στον τομέα της υγείας.

Υπάρχουν πολλά πρακτικά μέτρα που μπορούν να λάβουν οι διευθυντές/ριες των εγκαταστάσεων υγειονομικής περίθαλψης. Πρέπει να εναλλάσσουν τους εργαζόμενους/ες από τις θέσεις υψηλότερης πίεσης σε χαμηλότερης πίεσης. Να βάλουν τους άπειρους εργαζόμενους/ες να συνεργαστούν με πιο έμπειρους/ες και να θεσπίσουν, να ενθαρρύνουν και να παρακολουθούν τα διαλείμματα εργασίας. Πρέπει να υπάρχει ευελιξία για τους εργαζόμενους που επηρεάζονται άμεσα από τον ιό και να παρέχονται πληροφορίες σε όλο το προσωπικό σχετικά με τον τρόπο πρόσβασης σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Εάν οι εργαζόμενοι/ες στον τομέα της υγείας δεν ασφαλείς, τότε δεν θα είμαστε ούτε εμείς

Η αφοσίωση των εργαζομένων στον τομέα της υγείας είναι αξιοθαύμαστη, αλλά αποκαλώντας τους «ήρωες» αγνοούμε παντελώς το γεγονός ότι και αυτοί/ες είναι άνθρωποι, και κανένας άνθρωπος δεν είναι άτρωτος όταν βρίσκεται σε καθημερινή επαφή με τον θάνατο και τον ιό και έρχεται αντιμέτωπος με εξαιρετικά σκληρές ώρες εργασίας και πολύ χαμηλές αμοιβές.

Πρέπει να καταβληθεί παγκόσμια προσπάθεια για την προστασία των εργαζομένων στον τομέα της υγείας και να αντιμετωπιστεί το πλήρες φάσμα των προκλήσεων που έχει δημιουργήσει η πανδημία για τη ζωή και την ευημερία τους. Όλοι και όλες οφείλουμε πολλά σε ανθρώπους όπως η Annalisa, η Sarah, η Laly, ο Ronald και η Tshepo, και είναι καιρός οι κυβερνήσεις να λάβουν συγκεκριμένη δράση για να δείξουν πόσο τους εκτιμούν. Εάν οι εργαζόμενοι/ες στον τομέα της υγείας δεν είναι ασφαλείς, τότε δεν είμαστε ούτε εμείς.

* Όλα τα ονόματα έχουν αλλάξει για την προστασία των ταυτοτήτων


Πηγή: Ελληνικό Τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας | amnesty.gr