Η Επιθεώρηση Μεταλλείων «νίπτει τας χείρας της» για τη Στρατονίκη που καταρρέει (έγγραφο)

Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων

Αρνείται το Σώμα Επιθεώρησης Β. Ελλάδας / Τμήμα Επιθεώρησης Μεταλλείων (TEM/ΣΕΒΕ) να διακόψει την εξόρυξη κάτω από τη Στρατονίκη όπως ορίζει ο Κώδικας Μεταλλευτικών και Λατομικών Εργασιών (ΚΜΛΕ), παρά τη δραματική επιδείνωση των επικίνδυνων φαινομένων ρωγματώσεων και καθιζήσεων σε πάνω από τα 2/3 του οικισμού. Ένα ολόκληρο χωριό μαζί με τους κατοίκους του θυσιάζεται για να προχωρήσει η εξόρυξη της Ελληνικός Χρυσός.Στις 18.03.2019 το ΠΜΔ κατέθεσε στο ΤΕΜ/ΣΕΒΕ ΑΝΑΦΟΡΑ με θέμα: “Διακοπή των εργασιών εξόρυξης κάτω από τον οικισμό Στρατονίκης (μεταλλείο Μαύρων Πετρών)”. Με αυτήν: α) τεκμηριώσαμε ότι τα “φαινόμενα” των ρωγματώσεων και καθιζήσεων στη Στρατονίκη πρωτοεμφανίσθηκαν με την έναρξη της εξόρυξης κάτω από τον οικισμό από την TVX, τον Ιανουάριο 2001, και συνεχίζονται επιδεινούμενα υπό την Ελληνικός Χρυσός, ειδικά μετά το 2010. Η συσχέτιση του επικίνδυνου φαινομένου με τη μεταλλευτική δραστηριότητα είναι αδιαμφισβήτητη και προφανής, ανεξαρτήτως των γενεσιουργών αιτίων. β) επισημάναμε τις διατάξεις του Κώδικα Μεταλλευτικών Λατομικών Έργων (ΚΜΛΕ) που υποχρεώνουν το αρμόδιο ΤΕΜ/ΣΕΒΕ να διακόψει τις εξορύξεις κάτω από τη Στρατονίκη, με την εμφάνιση των επιπτώσεων στην επιφάνεια του εδάφους.

Μετά από επτά (7) ολόκληρους μήνες και πολλές υπενθυμίσεις, στις 9.10.2019 λάβαμε την απάντηση του ΤΕΜ. Για να δικαιολογήσει την απόφαση του να μην διατάξει διακοπή εργασιών εξόρυξης, το ΤΕΜ επικαλείται τις έρευνες που (θεωρητικά) είναι σε εξέλιξη για τη διερεύνηση των αιτίων διαπίστωση των γενεσιουργών αιτιών του φαινομένου και την ενδεχόμενη συσχέτιση της με την υπόγεια μεταλλευτική δραστηριότητα.

Αναφέρεται ότι μέχρι σήμερα έχουν εκπονηθεί δύο μελέτες από το ΙΓΜΕ (2008 και 2018) από τις οποίες «δεν προκύπτουν σαφή συμπεράσματα σχετικά με τα αίτια που προκαλούν τα φαινόμενα των ρωγματώσεων στον οικισμό Στρατονίκης». Επίσης η ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ έχει αναθέσει την υλοποίηση δύο ερευνητικών προγραμμάτων για τη διερεύνηση των ρωγματώσεων στο ΕΜΠ και το ΑΠΘ, που δεν προβλέπεται να έχουν ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 2020.

Μας ενημερώνει επίσης το ΤΕΜ ότι στις 21-9-2018, “η Υπηρεσία μας έδωσε εντολές στην Ελληνικός Χρυσός ώστε να συνεργαστεί με το ΙΓΜΕ προκειμένου να αντιμετωπιστεί από κοινού και με συντονισμένες ενέργειες το ζήτημα των ρωγματώσεων». Αλλά στη συνέχεια παραδέχεται ότι αντί να βελτιωθεί η κατάσταση, επιδεινώθηκε περαιτέρω! «Κατά τις πρόσφατες αυτοψίες Μηχανικών της Υπηρεσίας μας διαπιστώθηκε ότι, από τις αρχές του τρέχοντος έτους, τα φαινόμενα έχουν επεκταθεί στο νότιο τμήμα του οικισμού, ενώ φαίνεται να παρουσιάζουν έντονη εξέλιξη…».

Η κατάληξη της απάντησης είναι μνημείο υποκρισίας:

“Από τα μέχρι σήμερα διαθέσιμα στην Υπηρεσία μας στοιχεία σχετικά με την εμφάνιση των φαινομένων ρωγματώσεων και τη χρονική εξέλιξη τους, σε συνδυασμό με την έλλειψη τεκμηριωμένης σχετικής έρευνας, δεν μπορεί να στοιχειοθετηθεί ότι η διακοπή της εξορυκτικής δραστηριότητας στο Μεταλλείο Μαύρων Πετρών θα συμβάλλει στη διακοπή των φαινομένων ρωγματώσεων. Ωστόσο, δεν μπορεί να αποκλειστεί η σωρευτική επίδραση των προκαλουμένων από τις ανατινάξεις, δονήσεων και γενικώτερα της μεταλλευτικής δραστηριότητας στα φαινόμενα που εκδηλώνονται στην περιοχή του οικισμού”.

Προφανώς θα επανέλθουμε με άλλες ενέργειες για το ζήτημα της Στρατονίκης, αλλά προς το παρόν επισημαίνουμε τα εξής:

1. Το ΤΕΜ φαίνεται να αγνοεί ή να αποσιωπά ότι τα σπίτια στο νότιο τμήμα του οικισμού άρχισαν να ρωγματώνονται αμέσως μετά τη διάνοιξη μιας νέας στοάς ακριβώς από κάτω τους («στοά Μητσοτάκη»). Αλλά το ΤΕΜ οφείλει να γνωρίζει ακριβώς σε ποια περιοχή γίνεται εξόρυξη ανά πάσα στιγμή, αφού η εκμεταλλεύτρια εταιρεία οφείλει να υποβάλει ανελλιπώς κάθε εβδομάδα λεπτομερή σχεδιαγράμματα των υπόγειων έργων. Είναι δυνατόν να διέφυγε των Επιθεωρητών αυτή η «σύμπτωση»;

Στην ΕΚΘΕΣΗ ΑΥΤΟΨΙΑΣ της 21-5-2019, το ΤΕΜ κατέγραψε στα σπίτια αυτής της γειτονιάς πλήθος επικίνδυνων ρωγμών μεγάλου μήκους και εύρους «οι οποίες είναι ενδεικτικές απώλειας αντοχής των υφιστάμενων στατικών συστημάτων». Έξι από αυτά χαρακτηρίστηκαν «επικινδύνως ετοιμόρροπα» από την τοπική Πολεοδομία και στους ιδιοκτήτες τους έχουν επιδοθεί Πρωτόκολλα Επικίνδυνων Κατασκευών. Οι κάτοικοι αισθάνονται τις ανατινάξεις και ακούνε τα σπίτια τους να τρίζουν. Ακόμα και αν δεν αποτελεί ΑΠΟΔΕΙΞΗ, η «σύμπτωση» της διάνοιξης της νέας στοάς και των νέων μετώπων με την περιοχή εμφάνισης των νέων ρωγματώσεων αποτελεί ισχυρότατη ΕΝΔΕΙΞΗ αιτίου-αιτιατού που θα έπρεπε να έχει χτυπήσει καμπανάκια στο ΤΕΜ. Αν το μέλημά του ήταν η ασφάλεια του οικισμού και όχι η συνέχιση της εξόρυξης.

2. Η απόφαση να επιτραπεί η συνέχιση της εξόρυξης δεν αιτιολογείται με καμία διάταξη του ΚΜΛΕ. Αντίθετα παραβιάζει το άρθρο 86 παρ. 1 ΚΜΛΕ που υποχρεώνει το ΤΕΜ να διατάξει άμεσα διακοπή εργασιών στη Στρατονίκη εφ’οσον: α) στην εξέλιξη του έργου, άρχισαν να δημιουργούνται επιπτώσεις στην επιφάνεια που δεν είχαν προβλεφθεί στη μελέτη και β) ο τρόπος αντιμετώπισης των επιπτώσεων στην επιφάνεια δεν αποδείχτηκε αποτελεσματικός. Το «αρμόδιο» ΤΕΜ/ΣΕΒΕ πέταξε στα σκουπίδια τον ΚΜΛΕ και αγνόησε προκλητικά την ΑΝΑΦΟΡΑ μας που δομείται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ επάνω στις διατάξεις του.

3. Ένα χρόνο πριν, το ΤΕΜ είχε δώσει εντολή στην εταιρεία να λάβει μέτρα για την αντιμετώπιση του ζητήματος, ωστόσο τα φαινόμενα επεκτάθηκαν στο νότιο τμήμα του οικισμού, με τη δραματική εξέλιξη που περιγράφεται στην ΕΚΘΕΣΗ ΑΥΤΟΨΙΑΣ του Μαΐου. Άρα ή η εταιρεία έγραψε στα παλαιότερα των υποδημάτων της τις εντολές της υπηρεσίας ή τα μέτρα που έλαβε για την αντιμετώπιση των φαινομένων δεν απέδωσαν. Αυτή είναι ΑΚΡΙΒΩΣ η περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 86 παρ. 1 του ΚΜΛΕ. Τι άλλο περιμένει το ΤΕΜ να συμβεί;

Και όπως ήταν αναμενόμενο, το υπηρεσιακά αρμόδιο και αποκλειστικά υπεύθυνο ΤΕΜ προχωράει στην οριστική Λύση του προβλήματος των “φαινομένων” στη Στρατονίκη, δίνοντας εντολή στην Ελληνικός Χρυσός για«την τροποποίηση της Τεχνικής Μελέτης της εκμετάλλευσης του μεταλλείου…”!

Η ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΧΡΥΣΟΣ ως Αυτουργός στο διαρκές έγκλημα κατά της Στρατονίκης και των κατοίκων της με συνΑυτουργό το Δήμο Αριστοτέλη, το ΤΕΜ/ΣΕΒΕ ως Ηθικό Αυτουργό, επιχειρούν να αθωωθούν με το διάτρητο από παντού άλλοθι των “διεξαγόμενων για πολλά χρόνια ερευνών για την διαπίστωση των γενεσιουργών αιτιών του φαινομένου”. Και για πρόσθετη συγκάλυψη,το ΤΕΜ/ΣΕΒΕ και η Πολεοδομία του Δήμου συντάσσουν Εκθέσεις Αυτοψίας και Πρωτόκολλα Επικίνδυνων Κατασκευών, με τα οποία ως μόνοι Υπεύθυνοι για τα “φαινόμενα” χαρακτηρίζονται οι κάτοικοι της Στρατονίκης. Ενώ τα φουρνέλα εξακολουθούν να ξεσκίζουν τα θεμέλια του οικισμού, οι κάθε είδους “Αυτουργοί” διαγκωνίζονται ποιος θα πετάξει πιο μακριά τη μπάλα στην κερκίδα.