Ουσία και συμβολισμός του ΚΕΘΕΑ

Από το Θανάση Σκαμνάκη

Η ιστορία του ΚΕΘΕΑ δεν είναι απλώς μια υπόθεση ενός οργανισμού, ενός ακόμη οργανισμού, που η κυβέρνηση της ΝΔ θέλει να θέσει υπό τον έλεγχο της και να δώσει την δυνατότητα να βολευτούν μερικά ακόμα δικά της παιδιά. Αυτή είναι, ασφαλώς μια πλευρά καθόλου ευκαταφρόνητη. Όπως δεν είναι ευκαταφρόνητη και η πλευρά πως δεν θέλει να επιτρέπει λειτουργία οργανισμών οι οποίοι με τον ένα ή άλλο τρόπο μπορεί να πλαγιοκοπούν την άσκηση της κυβερνητικής πολιτικής. Επίσης και το πως μέσω της κρατικής παρέμβασης ανοίγει διόδους για την ιδιωτική δράση στον ευαίσθητο αυτό χώρο, προς αποκόμιση κέρδους.

Ασφαλώς το αίσθημα της παντοδυναμίας, όπως εισπράττεται, έχει να κάνει και με το ότι η ισχύς των φιλικών μέσων ενημέρωσης είναι καταθλιπτική – ποτέ άλλοτε δεν υπήρχε τόση συστράτευση μέσων με την κυβέρνηση, έτσι ώστε να περιμένουμε πότε θα ξεσπάσουν οι εσωτερικές διαμάχες των εκδοτοκαναλαρχών μεταξύ τους και με την κυβέρνηση για τα μερίδια της πίτας, για να ακούσουμε, να δούμε και να διαβάσουμε μια είδηση που δεν θα είναι πανομοιότυπη – αλλά και με το ότι η αντιπολίτευση είναι αδύναμη, και σε επίπεδο κομμάτων, και σε επίπεδο λαϊκού και εργατικού κινήματος.

Με το ΚΕΘΕΑ το πράγμα βαθαίνει. Μπορεί στα μάτια πολλών ανθρώπων, και αντιπολιτευόμενων, να είναι ένα περιστατικό στη σειρά, αλλά νομίζω πως δεν είναι. Είναι βαθύτερο και ως ουσία και ως συμβολισμός.

Το ΚΕΘΕΑ είναι οργανισμός αυτοδιοικούμενος, με διοίκηση που δεν πληρώνεται η οποία εκλέγεται από τη συνέλευση και στηρίζει όλο το θεραπευτικό του πρόγραμμα σε μια διαδικασία συμμετοχής και ελευθερίας, προϋπόθεση για να εφαρμοστούν οι θεραπευτικές τακτικές σε άτομο εξαιρετικά ευαίσθητα και ευάλωτα. Είναι ομάδα και μόνο μέσα στην ομάδα και με το πνεύμα της ομάδας μπορεί να γίνει η λεπτή επέμβαση σε συνειδήσεις οι οποίες έχουν υποστεί βιαίως αλλοιώσεις. Με μια έννοια αποτελεί το δείγμα πως μόνο η συλλογικότητα μπορεί να δώσει απαντήσεις στα πιο σύνθετα και σοβαρά προβλήματα των ανθρώπων, περιλαμβανομένων και εκείνων που αφορούν το βαθύτερο εαυτό.

Γράφει ο Θ. Μεγαλοοικονόμου εκ μέρους της Πρωτοβουλίας για ένα πολύμορφο κίνημα στην ψυχική υγεία, και με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Μέρας Ψυχικής Υγείας, σε σχετικό άρθρο:

Είναι σαφής η στόχευση στην υπονόμευση και στη διάλυση των “στεγνών” προγραμμάτων, συνδεδεμένων με πρακτικές κοινωνικής επανένταξης, στήριξης στην εκπαίδευση κ.λπ. – και το ΚΕΘΕΑ, από συστάσεώς του, λειτουργεί σ’ αυτή τη βάση, της οποίας “φέρων οργανισμός” ήταν ανέκαθεν αυτή ακριβώς η δημοκρατική λειτουργία, η γενική συνέλευση για την εκλογή του (άμισθου) Δ.Σ. κ.λπ., την οποία καταργεί η δεξιά κυβέρνηση Μητσοτάκη/Κικίλια. Μια “συνέλευση των μελών”, δηλαδή, αυτών που συμμετέχουν στα θεραπευτικά προγράμματα, των οικογενειών τους, των λειτουργών της μονάδας, των εθελοντών. Αυτοί που πρώτοι απ’ όλους θα πληγούν από αυτή την επέλαση του αυταρχισμού, θα είναι ακριβώς όλες και όλοι αυτοί που είχαν κατακτήσει, μέσω αυτών των διαδικασιών, έναν λίγο-πολύ ισότιμο ρόλο μέσα στην ίδια τη συνέλευση της δομής”.

Εδώ βρίσκεται και το νόημα της κυβερνητικής παρέμβασης και η στόχευσή της. Η λογική του νεοφιλελεύθερου μοντέλου, μεταμοντέρνου στην φιλοσοφική και αισθητική του εκδοχή, είναι η αποθέωση της ατομικότητας, του ξεχωρισμού, της ιδιώτευσης. Η αποξένωση ως ιδανικό και όχι ως κακότροπη μοίρα. Είναι δηλαδή εκείνη η βασική κοινωνική αιτία που γεννάει, κατά μεγάλο μέρος, την περιθωριοποίηση, την απελπισία, την αναζήτηση διεξόδου σε υποκατάστατα ζωής…

Ένας μεγάλος στρατός δουλεύει ασταμάτητα – και με την παρούσα κυβέρνηση, όπως και με την προηγούμενη, αλλά και λίγο πολύ ανεξάρτητος από αυτές – ένας μηχανισμός ιδεολογικής και πολιτιστικής κυριαρχίας. Διαμορφώνει μοντέλα σύγχρονης ζωής, δημιουργεί και διασπείρει φόβο και αγωνία και ποντάροντας σε αυτά προτείνει και επιβάλλει λύσεις έξω από το συλλογικό, ατομικές και εγωκεντρικές. Σκορπάει την κοινωνία, ιδιαίτερα τους νέους ανθρώπους σε άπειρα κομμάτια ασυνάρτητα και ασύνδετα. Μόνα. Η Ιστορία είναι γεγονότα, όχι σύνολο. Η εκπαίδευση διδάσκει αποσπάσματα όχι γνώση. Η κοινωνία είναι άτομα, όχι συλλογική πράξη. Η επιτυχία είναι ατομική και κέρδος πάση θυσία, όχι κοινωνική ανάπτυξη. Η τέχνη είναι συμβάντα όχι κοινωνική συνείδηση κ.ο.κ.

Η πολιτικές επιλογές της κυβέρνησης στοχεύουν στην καρδιά μας. Καταργούν με Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου τη συλλογικότητα του ΚΕΘΕΑ, χτυπούν ευθέως με το ερχόμενο πολυνομοσχέδιο το συνδικαλιστικό κίνημα, τη συλλογική έκφραση των εργαζομένων, ακυρώνουν το πανεπιστημιακό άσυλο ως δυνατότητα συλλογικής αντίστασης. Αυτά ως μέτρα. Ως τα πρώτα πολιτικά μέτρα.

Φυσικά το ζήτημα που προκύπτει για μας, είναι ποια μπορεί και ποια χρειάζεται να είναι η απάντηση. Με δεδομένη την αδυναμία του κινήματος, με δεδομένη την εκτεταμένη ζώνη της απογοήτευσης, από την οποία προκύπτει και η αδυναμία, με δεδομένη την δυσλειτουργία και την δυσπραγία των δυνάμεων, μικρών και μεγάλων, της Αριστεράς, χρειάζεται πολύ σκέψη για το τι να κάνουμε. Πρωτίστως όμως είναι αναγκαία η υπεράσπιση, κατ’ αρχήν, όλων των μορφών συλλογικότητας που επιβιώνουν ή συγκροτούνται μέσα σε αυτό το ατομικιστικό τοπίο. Είναι ένα πρώτο και μεγάλο βήμα. Έμπρακτη αντίσταση στα σχέδια αποσύνθεσης.

Βέβαια δεν είναι βήμα ακραιφνώς επαναστατικό όπως θα επιθυμούσαμε, ή όπως επιλέγουν ως προτεραιότητα κάποιοι από τους συντρόφους μας, αλλά.

Αυτό το αλλά είναι προτεραιότητα. Αλλιώς μας τρώνε λάχανο.