Η ΠΝΠ για όλα τα άμεσα μέτρα για το Μάτι | Μελέτη ΑΠΘ: Εντοπίστηκαν αμίαντος, μέταλλα και οργανικά προϊόντα καύσης

Τη λήψη μέτρων για την αντιμετώπιση άμεσων κινδύνων και αναγκών στις περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018 ρυθμίζει η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου (ΠΝΠ), που προανήγγειλε χθες στη Βουλή ο πρωθυπουργός και εκδόθηκε την Τρίτη, με υπογραφή του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Ειδικότερα, με βάση την παράγραφο 1 του άρθρου 44 του Συντάγματος, την «εξαιρετικά επείγουσα ανάγκη να αντιμετωπισθούν οι άμεσοι κίνδυνοι που υφίστανται για τους κατοίκους και το οικιστικό και φυσικό περιβάλλον, από την παραμονή αποβλήτων, απορριμμάτων και επικίνδυνων υλικών εν γένει, στις περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018 και να υλοποιηθούν άμεσα δράσεις που κατατείνουν στη διασφάλιση της υγείας των κατοίκων και στην προστασία του περιβάλλοντος», σε συνδυασμό με «τα σχετικά πορίσματα και τις εισηγήσεις των αρμοδίων φορέων και υπηρεσιών, από τα οποία προκύπτει η άμεση και επιτακτική ανάγκη λήψης μέτρων για την αντιμετώπιση των υφιστάμενων κινδύνων στις ανωτέρω περιοχές, ιδίως το με αριθμ. πρωτ. 47601/23.7.2019 έγγραφο του Αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος» και τη σχετική πρόταση του υπουργικού Συμβουλίου, αποφασίζονται:

Άρθρο Πρώτο: Απομάκρυνση επικίνδυνων υλικών

Στις περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018, δύνανται, ενόψει άμεσου κινδύνου για την ασφάλεια των πολιτών ή για το περιβάλλον, όπως προκύπτει από εισήγηση φορέα ή υπηρεσίας, να εκτελούνται με αποφάσεις του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών οι ακόλουθες αναγκαίες ενέργειες:

α) Απομάκρυνση απορριμμάτων, αποβλήτων και κάθε υλικού εν γένει, το οποίο, κατά την κρίση των αρμοδίων φορέων και υπηρεσιών, είναι επικίνδυνο για την ασφάλεια και την υγεία των πολιτών ή συνιστά εστία κινδύνου για μελλοντική φυσική καταστροφή.

β) Έλεγχοι και αποξήλωση αμιάντου από οποιαδήποτε κατασκευή ή αντικείμενο.

γ) Κάθε αναγκαία ενέργεια αποκατάστασης και ανάπλασης των πληγεισών περιοχών με σκοπό την προστασία της υγείας των πολιτών και τη διαφύλαξη του περιβάλλοντος.

Όλες οι απαιτούμενες από την προηγούμενη παράγραφο δράσεις, ιδίως μελέτες, έργα, υπηρεσίες, εξοπλισμός, εκπονούνται κατά προτεραιότητα χωρίς δαπάνη για το δημόσιο, από φυσικό ή νομικό πρόσωπο, και, εφόσον αυτό δεν καταστεί δυνατόν, με ανάθεση με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών, η οποία αναρτάται στον δικτυακό τόπο των υπουργείων.

Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομικών και Υποδομών και Μεταφορών δύνανται να διενεργούνται περαιτέρω δράσεις αποκατάστασης και ανάπλασης των πληγεισών περιοχών, να ρυθμίζεται η διαδικασία εκτέλεσης των ενεργειών του παρόντος άρθρου, καθώς και κάθε ειδικότερο ζήτημα για την εφαρμογή της παρούσας.

Άρθρο Δεύτερο: Σύσταση Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας

Συστήνεται Αστική Μη Κερδοσκοπική Εταιρεία με την επωνυμία «Μάτι ξανά», σύμφωνα με τις διατάξεις του Αστικού Κώδικα. Σκοπός της εταιρείας είναι η προώθηση δράσεων για την αποκατάσταση και ανάπλαση των πληγεισών περιοχών και τη βελτίωση της ζωής των κατοίκων τους. Για την επίτευξη του σκοπού της η εταιρεία, ενδεικτικά, υποβάλλει προτάσεις και εισηγήσεις προς τις αρμόδιες αρχές και υπηρεσίες για τη λήψη μέτρων αντιμετώπισης κινδύνων και τη διενέργεια δράσεων αποκατάστασης και ανάπλασης των πληγεισών περιοχών, οι οποίες τίθενται υπ’ όψιν των αρμόδιων δημοσίων φορέων για άμεση υλοποίηση, και ενημερώνει τους πολίτες και τους αρμόδιους φορείς σχετικά με υφιστάμενα προβλήματα των πληγεισών περιοχών και των κατοίκων τους.

Στο Διοικητικό Συμβούλιο της Εταιρείας μετέχουν εκπρόσωποι των κατοίκων των πληγεισών περιοχών καθώς και εκπρόσωποι των κάτωθι νομικών προσώπων και φορέων:

α) του Ελεγκτικού Συνεδρίου,

β) του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους,

γ) του Τεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας,

δ) του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών,

ε) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας,

στ) των δήμων Μαραθώνος και Ραφήνας – Πικερμίου και

ζ) της Περιφέρειας Αττικής.

Με απόφαση του Πρωθυπουργού ρυθμίζεται κάθε περαιτέρω ζήτημα σχετικά με τη λειτουργία, τους σκοπούς, τους πόρους και τη διαχείριση της εταιρείας και καθορίζεται η συγκρότησή της.

Άρθρο Τρίτο: Κατάρτιση ειδικού χωρικού σχεδίου

Ενόψει άμεσου κινδύνου για την ασφάλεια των πολιτών ή για το περιβάλλον, όπως προκύπτει από εισήγηση φορέα ή υπηρεσίας, ανατίθεται στο Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου «Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος» η σύνταξη ειδικού χωρικού σχεδίου για τις περιοχές της Ανατολικής Αττικής που επλήγησαν από τις πυρκαγιές της 23ης Ιουλίου 2018. Για την υπογραφή της σχετικής σύμβασης, κατά παρέκκλιση από οποιαδήποτε άλλη διάταξη που αφορά διαδικασία κατάρτισης και αρμοδιότητα, εξουσιοδοτείται ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας να υπογράψει σχετική σύμβαση με το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος με καταληκτική ημερομηνία παράδοσης του σχεδίου την 23η Ιουλίου 2020. Για την υλοποίηση του έργου της παρούσας παραγράφου το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος μπορεί να προβαίνει σε αναθέσεις κατά παρέκκλιση από οποιαδήποτε άλλη διάταξη που αφορά διαδικασία κατάρτισης συμβάσεων έργου, υπηρεσίας και προμήθειας.

Άρθρο Τέταρτο: Έναρξη ισχύος

Η ισχύς της παρούσας, η οποία θα κυρωθεί νομοθετικά κατά το άρθρο 44 παράγραφος 1 του Συντάγματος, αρχίζει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.

Μάτι: Αμίαντο, μέταλλα και οργανικά προϊόντα καύσης εντόπισε μελέτη του ΑΠΘ

Στο μεταξύ, την πρώτη ολοκληρωμένη έρευνα εκτίμησης κινδύνου, ένα χρόνο μετά τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι Αττικής, παρουσιάζει σήμερα στους υπεύθυνους φορείς και αύριο τους κατοίκους της περιοχής ο καθηγητής Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ και υπεύθυνος του Εργαστηρίου Περιβαλλοντικής Μηχανικής και του ερευνητικού κέντρου HERACLESγια το Εκθεσίωμα και την Υγεία του Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας και Καινοτομίας του ΑΠΘ, Δρ. Δημοσθένης Σαρηγιάννης.

Πρόκειται για την πρώτη χρονικά επιστημονική μελέτη στην περιοχή, η οποία πραγματοποιήθηκε μόλις μία εβδομάδα μετά την καταστροφική πυρκαγιά.

Η συγκεκριμένη έρευνα δεν περιορίζεται στην καταγραφή των ζημιών αλλά προχωρά σε εκτίμηση κινδύνου, ερευνώντας την τοξικότητα του περιβάλλοντος σε βάθος χρόνου με δεδομένο ότι από την καύση εύφλεκτων υλών μπορεί να επιβαρυνθεί ο αέρας και το έδαφος και τα επιφανειακά ύδατα. Η επαναιώρηση του χώματος με τον άνεμο, επιβαρύνει πάλι τα σωματίδια του αέρα της περιοχής.

Η έρευνα για την επιστημονική ορθή εικόνα της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στο Μάτι, όπως είναι ο τίτλος της, πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Προγράμματος Crome-Life: Μεσογειακό Δίκτυο Περιβάλλοντος και Υγείας.

«Στόχος μας ήταν να δούμε τη μακροχρόνια τοξικότητα του περιβάλλοντος. Πήραμε δείγματα από περίπου 40 διαφορετικές θέσεις σε όλη την περιοχή. Αναλύσαμε τα δείγματα σε διαπιστευμένα εργαστήρια αναφοράς τριών διαφορετικών χωρών στα πλαίσια του δικτύου Crome-Life, και έχοντας αυτά τα δεδομένα στα χέρια μας στο ερευνητικό κέντρο HERACLESεφαρμόσαμε την πρότυπη μεθοδολογία για την εκτίμηση τοξικολογικού κινδύνου που έχει αναπτύξει το εργαστήριό μας τα τελευταία 10 χρόνια», εξηγεί ο καθηγητής Δημοσθένης Σαρηγιάννης.

Προβληματίζει ο αμίαντος και η έκθεση ευαίσθητων ομάδων πληθυσμού

Όπως προκύπτει από την έρευνα, τεκμηριώνεται και επιστημονικά ότι υπάρχει επιβάρυνση στο Μάτι και σε όλη την περιοχή σε μέταλλα και οργανικές χημικές ενώσεις, με το σημαντικότερο κίνδυνο να εντοπίζεται στην ύπαρξη αμιάντου. Τα συγκεκριμένα στοιχεία αναδεικνύουν ως προτεραιότητα την άμεση απομάκρυνση από την περιοχή, υλικών που περιέχουν αμίαντο.

Συγκεκριμένα σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας,η οποία είχε υψηλή χωρική ευκρίνεια (αφού η δειγματοληψία έγινε από 40 διαφορετικά σημεία της περιοχής), διαπιστώθηκαν σημαντικές συγκεντρώσεις νικελίου στο έδαφος, το οποίο αποτελεί δείκτη της παρουσίας αμιάντου, γεγονός που προβληματίζει την ομάδα μελέτης και συνιστά τη λήψη μέτρων.

Αναλυτικά τα αποτελέσματα:

Από τις αναλύσεις, και συγκρίνοντας τις τιμές που μετρήθηκαν στην καμένη περιοχή με τις αντίστοιχες τιμές σε μη καμένα εδάφη, παρατηρήθηκε ελεγχόμενη αύξηση (της τάξης του 20% κατά μέσον όρο) των επιπέδων των περισσότερων μετάλλων, ενώ οι διαφορές όσον αφορά τις συγκεντρώσεις των οργανικών ενώσεων κυμαίνονται στα επίπεδα του 20-50%, με εξαίρεση τους πολυαρωματικούς υδρογονάνθρακες, των οποίων η μέση τιμή σχεδόν διπλασιάστηκε.

Ενδιαφέρον παρουσιάζει η χωρική διακύμανση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης από την πυρκαγιά,όπου αυξημένες συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων και οργανικών ενώσεων παρουσιάστηκαν σε περιοχές, όπως το Νταού Πεντέλης, το Λύριο Ίδρυμα, ο Αγ. Ανδρέας, καθώς και στο σημείο δειγματοληψίας επί της οδού Αγίας Ειρήνης, κάτι που καταδεικνύει την διασπορά των προϊόντων καύσης σε σημαντικές αποστάσεις από τα σημεία από τα οποία πέρασε η φωτιά.

Ο κίνδυνος καρκινογένεσης στις περιοχές όπου υπάρχει επιμόλυνση από την πυρκαγιά, είναι περίπου 50% μεγαλύτερος σε σχέση με τις περιοχές που δεν υπήρξε επιμόλυνση, ενώ ο κίνδυνος νευροαναπτυξιακών διαταραχών για τα παιδιά είναι 21% μεγαλύτερος.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, προτείνονται τα ακόλουθα βήματα:

Ανανέωση της δειγματοληψίας στις ίδιες θέσεις και μέτρηση ινών αμιάντου για να ελεγχθείο πραγματικός υπολοιπόμενος κίνδυνος ΤΩΡΑ.

ΑΜΕΣΗ απομάκρυνση απορριμμάτων που περιέχουν αμίαντο με ασφαλείς διαδικασίες από εταιρείες εξειδικευμένες στη διαχείριση επικίνδυνων αποβλήτων.

Αφαίρεση των πρώτων 2-3 εκατοστών του εδάφους σε περιοχές με υψηλότερο κίνδυνο καρκινογένεσης (είτε από τον αμίαντο, είτε από όλες τις άλλες πηγές πέρα του αμιάντου). Το χώμα που θα απομακρυνθεί θα πρέπει να το διαχειριστούμε ως επικίνδυνο απόβλητο.

Τα αποτελέσματα της έρευνας και μετά από συνεννόηση με την Επιτροπή κατοίκων της πληγείσας περιοχής, θα παρουσιαστούν από τον καθηγητήΔημοσθένη Σαρηγιάννη στους ίδιους την Τετάρτη 24 Ιουλίου το απόγευμα στις 7.30,με σκοπό να δοθούν οι απαραίτητες διευκρινίσεις.

Η Έρευνα για την επιστημονική ορθή εικόνα της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης στο Μάτι

Είναι η πρώτη φορά που πραγματοποιείται μελέτη στην περιοχή με τόσο ενισχυμένο δείγμα (από 40 διαφορετικά σημεία).

Είναι η πρώτη μελέτη χρονικά που πραγματοποιήθηκε στην περιοχή, μία εβδομάδα μετά την πυρκαγιά.

Είναι η μόνη μελέτη που προσφέρει εκτίμηση κινδύνου.

1) Hg concentration (mg/kg soil). Συγκέντρωση υδραργύρου (mg/kg χώματος)

2) Mn concentration (mg/kg soil). Συγκέντρωση μαγγανίου (mg/kg χώματος)

3) PAHs TEQ (mg/kg). Τοξικολογικό ισοδύναμο πολυαρωματικών υδρογονανθράκων (mg/kg)

4) Pb concentration (mg/kg soil). Συγκέντρωση μολύβδου (mg/kg χώματος)

5) PCB -153 concentration (ng/g soil). Συγκέντρωση PCB -153 (mg/kg χώματος)

6) 4,4 -DDE concentration (ng/g soil). Συγκέντρωση 4,4 -DDE (mg/kg χώματος)

7) Cr concentration (mg/Kg soil). Συγκέντρωση χρωμίου (mg/kg χώματος)

8) HCB concentration (ng/g soil). Συγκέντρωση HCB (mg/kg χώματος)

9) Neurodevelopment hazard index for Children. Δείκτης νευροαναπτυξιακής επικινδυνότητας για παιδιά

10) Cumulative cancer risk. Συσσωρευτικός κίνδυνος καρκινογένεσης.