Ευρωπαϊκό Δικαστήριο: Η ντροπιαστική για τη χώρα περιγραφή του καταυλισμού των προσφύγων στην Ειδομένη

«Τραμπούκισαν» δικηγόρο και την έστειλαν κατηγορούμενη γιατί διεκδικούσε προστασία για ανήλικους μετανάστες

Μια περιγραφή ντροπιαστική για τη χώρα και την – μη- προστασία που παρέχει στους ασυνόδευτους ανήλικους πρόσφυγες ή μετανάστες, κάνει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για τις συνθήκες διαβίωσης στον καταυλισμό της Ειδομένης.

Η απόφαση του δικαστηρίου (που είναι καταδικαστική για τη χώρα και για αυτό το λόγο) αφορά τη γνωστή ιστορία με την πρωταγωνίστρια γνωστή Αθηναία δικηγόρο, υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η οποία βρέθηκε κατηγορούμενη γιατί «τόλμησε» να διεκδικήσει για 3 ανήλικα ασυνόδευτα παιδιά από το Αφγανιστάν, την υπερασπιστική προστασία που επέβαλλε το καθήκον της (διάβασε παρακάτω).

Αντ΄ αυτού βρέθηκε στο εδώλιο για απείθεια κατά αστυνομικών. Μάλιστα, το πιο σημαντικό είναι ότι η υπόθεση των 3 αυτών Αφγανόπουλων, έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και η χώρα μας καταδικάστηκε για εξευτελιστική συμπεριφορά έναντι των ίδιων αυτών παιδιών, στα αστυνομικά τμήματα της χώρας, τα οποία προσπαθούσε να υπερασπιστεί η δικηγόρος!

Αστυνομικά τμήματα και Ειδομένη

Το δικαστήριο αναφέρεται εκτενώς στις συνθήκες κράτησης στα αστυνομικά τμήματα της χώρας για τα 3 παιδιά αλλά και στην Ειδομένη. Εδικά για τον καταυλισμό ανέφερε πως τέσσερις από τους προσφεύγοντες είχαν περάσει περίπου ένα μήνα στον καταυλισμό της Ειδομένης με σκοπό να ταξιδέψουν στη Γερμανία ή την Ελβετία για να συναντηθούν με άλλα μέλη της οικογένειας. Δεν βρίσκονταν σε κράτηση, καθώς οι ίδιοι είχαν επιλέξει να πάνε εκεί, και μπορούσαν να φύγουν ανά πάσα στιγμή. Οι εν λόγω προσφεύγοντες δήλωσαν, μεταξύ άλλων, ότι ο καταυλισμός με χωρητικότητα 1.500 ατόμων, στέγαζε 13.000 άτομα και δεν είχε αποχέτευση.

Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα συμβαλλόμενα κράτη της σύμβασης υποχρεούνται να προστατεύουν και να παρέχουν βοήθεια σε ασυνόδευτους αλλοδαπούς ανήλικες. Ειδικότερα, σε περιπτώσεις που αφορούν την υποδοχή των αλλοδαπών ανηλίκων, συνοδευόμενοι, είτε ασυνόδευτοι, έπρεπε να ληφθεί υπόψη ότι η εξαιρετικά ευάλωτη θέση του παιδιού ήταν ο αποφασιστικός παράγοντας και υπερισχύει των εκτιμήσεων που σχετίζονται με το καθεστώς των παράνομων μεταναστών. Επομένως, η υποχρέωση παροχής και προστασίας των προσφευγόντων έπρεπε να επιβληθεί αυτομάτως στις εγχώριες αρχές.

Λυπηρές συνθήκες

Το Δικαστήριο είχε επίγνωση του γεγονότος ότι ο καταυλισμός της Ειδομένης (ένας αυτοσχέδιος καταυλισμός που δημιουργήθηκε από τους ίδιους τους πρόσφυγες) ήταν εξ ολοκλήρου εκτός του ελέγχου των κρατικών αρχών. Οι κάτοικοι του καταυλισμού ζούσαν σε πολύ επισφαλή κατάσταση, σε λυπηρές συνθήκες και εξαρτιόταν η επιβίωσή τους από τη βοήθεια που παρέχεται από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις που βρίσκονται στην περιοχή.

Η επέκταση του καταυλισμού και η επιδείνωση των συνθηκών διαβίωσης οφείλονταν σε κάποιο βαθμό στο χρόνο που έλαβε το κράτος για να διαλύσει τον καταυλισμό και ιδιαίτερα για το γεγονός ότι το ίδιο το κράτος δεν είχε διαθέσει τους αναγκαίους πόρους για την ελάφρυνση της ανθρωπιστικής κρίσης. Οι προσπάθειες μερικών μόνο μη κυβερνητικών οργανώσεων δεν επαρκούσαν για την αντιμετώπιση των προβλημάτων.

Το Δικαστήριο σημείωσε επίσης ότι το άρθρο 19 του διατάγματος αριθ. 220/2007 σχετικά με τους ασυνόδευτους ανηλίκους απαιτούσε οι αρμόδιες αρχές, μεταξύ άλλων, να ενημερώνουν τον εισαγγελέα που είναι υπεύθυνος για τους ανηλίκους ή τον εισαγγελέα του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου τοπικής δικαιοδοσίας, ο οποίος ενήργησε ως προσωρινός κηδεμόνας και έλαβε τα απαραίτητα μέτρα για να διορίσει έναν κηδεμόνα.

Περιβάλλον ακατάλληλο για τους εφήβους

Ωστόσο, οι αρχές που είχαν αρχικά συλλάβει τους προσφεύγοντες στη Χίο τους είχαν απελευθερώσει με την προϋπόθεση ότι θα έφευγαν από τη χώρα εντός ενός μηνός και ότι δεν υπήρχε τίποτα στο αρχείο που να αποδεικνύει ότι εισαγγελέας είχε ενημερωθεί για την παρουσία τους στη χώρα. Αν ο εισαγγελέας είχε λάβει μια τέτοια πληροφορία, θα έπρεπε να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για να μεταφέρει τους προσφεύγοντες σε κατάλληλο χώρο υποδοχής και να εξασφαλίσει ότι δεν θα ζούσαν για αρκετές ημέρες σε ένα περιβάλλον που ήταν προφανώς ακατάλληλο για τους ασυνόδευτους ανηλίκους.

Οι εν λόγω προσφεύγοντες είχαν ζήσει έτσι ένα μήνα στο στρατόπεδο της Ειδομένης σε ένα περιβάλλον ακατάλληλο για τους εφήβους – αναφορικά με τις συνθήκες ασφαλείας, στέγασης, υγιεινής και πρόσβασης σε τρόφιμα και φροντίδα – και σε επισφαλείς συνθήκες ασυμβίβαστες με τη νεαρή τους ηλικία.

Κατά συνέπεια, το Δικαστήριο δεν ήταν πεπεισμένο ότι οι αρχές είχαν κάνει ό,τι εύλογα αναμένεται από αυτές με σκοπό να εκπληρώσουν την υποχρέωση να παρέχουν και να προστατεύουν τους προσφεύγοντες, υποχρέωση που υπέχει το εναγόμενο κράτος όσον αφορά τα πρόσωπα που ήταν ιδιαίτερα ευάλωτα λόγω της ηλικίας τους. Συνεπώς, υπήρξε παραβίαση του άρθρου 3 της Σύμβασης, λόγω των συνθηκών διαβίωσης των τεσσάρων προσφευγόντων.

Βασίλης Χειρδάρης: «Πρέπει να ντρεπόμαστε ως Κράτος Δικαίου»

Οι ανήλικοι είχαν προσφύγει και εναντίον της Βόρειας Μακεδονίας, Αυστρίας, Κροατίας, Ουγγαρίας, Σερβίας και Σλοβενίας αλλά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε μόνον τη χώρα μας για τη συγκεκριμένη υπόθεση, εξηγεί ο Βασίλης Χειρδάρης, ποινικολόγος και ειδικός σε θέματα ευρωπαϊκού Δικαστηρίου:

«Η απόφαση που παρουσιάζεται είναι εξαιρετικά σημαντική γιατί επιβεβαιώνει για άλλη μια φορά τα προβλήματα που αφορούν τον καταυλισμό της Ειδομένης αλλά και την κατάσταση των αστυνομικών τμημάτων.

Η κατάσταση στην Ειδομένη περιγράφεται ως τραγική από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο του Στρασβούργου.

Η κατάσταση αυτή διαθέτει υπεύθυνο και αυτός κατονομάζεται ρητά από το ΕΔΔΑ. Το ελληνικό κράτος έχει την πλήρη ευθύνη για ότι συμβαίνει εκεί. Η αθλιότητα της κατάστασης είναι γνωστή. Είναι ένας καταυλισμός που πρέπει να ντρεπόμαστε ως κράτος δικαίου και ως κράτος πρόνοιας.

Ανεξάρτητα με τα προβλήματα που μας δημιουργούν οι μετανάστες, αυτοί είναι άνθρωποι που προέρχονται από χώρες με σοβαρά προβλήματα και η φυγή τους από την πατρίδα τους τους δημιουργεί μια τεράστια ανασφάλεια. Κάνουν ένα οδοιπορικό χωρίς να γνωρίζουν ούτε τη διαδρομή ούτε το τέλος της. Είναι άνθρωποι που δεν γνωρίζουν το μέλλον τους και την επιβίωσή τους, άνθρωποι εξαθλιωμένοι και εξαντλημένοι σωματικά και ψυχολογικά.

Το σοβαρότερο πρόβλημα όμως υφίσταται με τα ασυνόδευτα ανήλικα παιδιά. Η κορυφή ενός ευαίσθητου προβλήματος. Παιδιά ανήλικα που έχουν απωλέσει τους γονείς τους και δεν έχουν κανένα στον κόσμο να τα φροντίσει περιφέρονται αναμένοντας κρατική ανθρώπινη συνδρομή.

Το ελληνικό κράτος αντί να ενσκήψει στο ανθρώπινο αυτό δράμα των ανηλίκων και να τα βοηθήσει, όπως άλλωστε υποχρεούται από διεθνείς συνθήκες τα εγκατέλειψε στην Ειδομένη και στα αστυνομικά τμήματα, ευελπιστώντας στη βοήθεια ΜΚΟ.

Το Δικαστήριο όμως του Στρασβούργου δεν πείστηκε για τη φροντίδα του ελληνικού κράτους και μας καταδίκασε για μια ακόμη φορά για απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση των ανηλίκων σε μια αυστηρή απόφαση εναντίον της Ελλάδας.

Είναι μια απόφαση που πρέπει να ανησυχούμε ως ευρωπαϊκό κράτος και που πρέπει να μας κάνει (αναγκάσει) να βελτιωθούμε. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ανήλικοι Αφγανοί εστράφησαν όχι μόνον κατά της Ελλάδας αλλά και εναντίον της Βόρειας Μακεδονίας, Αυστρίας, Κροατίας, Ουγγαρίας, Σερβίας και Σλοβενίας αλλά το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο καταδίκασε μόνον τη χώρα μας!»


«Τραμπούκισαν» δικηγόρο και την έστειλαν κατηγορούμενη γιατί διεκδικούσε προστασία για ανήλικους μετανάστες

Μια απίστευτη ιστορία με πρωταγωνίστρια γνωστή Αθηναία δικηγόρο, υπερασπίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αναδείχτηκε μέσα από την ακροαματική διαδικασία στο Α΄ Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων Αθηνών . Η δικηγόρος, όπως αποδείχτηκε από τη διαδικασία βρέθηκε κατηγορούμενη γιατί «τόλμησε» να διεκδικήσει για 3 ανήλικα ασυνόδευτα παιδιά από το Αφγανιστάν, την υπερασπιστική προστασία που επέβαλλε το καθήκον της . Αντ΄ αυτού βρέθηκε στο εδώλιο για απείθεια κατά αστυνομικών, λες και βρισκόμαστε στη δεκαετία του 60! Μάλιστα, το πιο σημαντικό είναι ίσως πως η υπόθεση των 3 αυτών Αφγανόπουλων, έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο και η χώρα μας καταδικάστηκε για εξευτελιστική συμπεριφορά έναντι των ίδιων αυτών παιδιών, στα αστυνομικά τμήματα της χώρας, τα οποία προσπαθούσε να υπερασπιστεί η δικηγόρος!

Η τιμή της Δικαιοσύνης

Την τιμή της δικαιοσύνης εν προκειμένω έσωσε το Εφετείο Πλημμελημάτων το οποιο δίκασε την υπόθεση την περασμένη εβδομάδα. Στο εδώλιο για απείθεια βρέθηκε η δικηγόρος η οποία στις 25 Ιουλίου 2016 ως μέλος ΜΚΟ «ΠΛΕΙΑΔΕΣ» φρόντιζε στην Υπηρεσία ασύλου ασυνόδευτους ανήλικους, παρέχοντας εθελοντική εργασία μαζί με άλλες συναδέλφους της δικηγόρους.

Εκεί βρίσκονταν τρεις ανήλικοι Αφγανοί ταλαιπωρημένοι από τις κακουχίες και τότε η Εισαγγελία ανηλίκων ζητούσε προφορικά και στη συνέχεια γραπτά να πάνε στη ΓΑΔΑ για να τους πάρει η αστυνομία καταθέσεις. Η κατηγορουμένη δικηγόρος προσπάθησε να βρει την Εισαγγελία Ανηλίκων για να διευκρινιστεί αν οι καταθέσεις που ζητούσε αφορούσαν μαρτυρικές καταθέσεις η καταθέσεις ως ύποπτοι η κατηγορούμενοι. Σε περίπτωση δε που ζητούντο καταθέσεις ως ύποπτοι ή κατηγορούμενοι ήταν αναγκαία η συνδρομή δικηγόρων και η προετοιμασία των καταθέσεών τους.

Επειδή δεν απαντούσε στα τηλέφωνα η εισαγγελία η κατηγορουμένη έστειλε fax για να δοθούν διευκρινίσεις, όπως απαιτούσαν τα υπερασπιστικά της καθήκοντα απέναντι στους εντολείς της, δηλαδή τα ανήλικα παιδιά. Τότε ένας αστυνομικός που είχε πάει για να πάρει τα παιδιά επειδή βιαζόταν να φύγει εκδήλωσε τη δυσαρέσκειά του για τη νόμιμη και εύλογη ενέργεια της συνηγόρου.

Σύμφωνα με όσα είπε η δικηγορος της είπε «τι τα θέλετε τώρα αυτά; Εγώ θα πάρω τα παιδιά όπως και να χει. Τι νομίζετε θέλουμε το κακό τους;». Η δικηγόρος του είπε ότι τα παιδιά θα πήγαιναν στη ΓΑΔΑ αλλά δεν ενοχλούσε κανέναν ένα διευκρινιστικό ερώτημα στην εισαγγελία ώστε να διευκρινιστεί το είδος της κατάθεσης που θα έδιναν εκεί και ότι κάνει τη δουλειά της.

Εκνευρισμός

Ο αστυνομικός που ήταν μεγαλόσωμος εκνευρίστηκε με την καθυστέρηση που γινόταν και είπε στην δικηγόρο «κάτσε κάτω ρε». Η δικηγόρος του απάντησε να μην της μιλάει στον ενικό και να μην της δίνει εντολές. Αυτός συνέχισε το «κάτσε κάτω ρε» και η δικηγόρος απομακρύνθηκε. Ο αστυνομικός εκνευρισμένος τράβηξε το ένα παιδί από το μπράτσο βίαια και η δικηγόρος διαμαρτυρήθηκε. Τότε ο αστυνομικός την έπιασε με δύναμη και την κτύπησε στον τοίχο με αποτέλεσμα να γρατσουνιστεί. Στη συνέχεια φώναξε συναδέλφους τους και την συνέλαβαν για απείθεια. Οδήγησαν την δικηγόρο στη ΓΑΔΑ και αφού την κράτησαν πέντε ώρες τότε συνέταξαν έκθεση σύλληψής της.

Η δικηγόρος κατήγγειλε μέσω της συνηγόρου της όσα διαδραματίστηκαν και τις μη νόμιμες πράξεις του αστυνομικού αλλά η υπόθεση δεν έχει προχωρήσει σε βάρος του αστυνομικού.

Δίωξη και δίκη

Στη συνέχεια ασκήθηκε ποινική δίωξη για απείθεια σε βάρος της δικηγόρου με την κατηγορία ότι ο αστυνομικός κάλεσε τους ανηλίκους να τον ακολουθήσουν με βάση την εισαγγελική παραγγελία για να πάνε στη ΓΑΔΑ και η κατηγορουμένη αντέδρασε έντονα προτρέποντας τους ανηλίκους να μην ακολουθήσουν θέτοντας το σώμα της μπροστά και λέγοντας στους αστυνομικούς ότι δεν πρόκειται να πάρουν τα απιδιά αν δεν λάβει εξηγήσεις για το λόγο που θα ελαμβάνοντο οι καταθέσεις τους. Με το τρόπο αυτό αρνήθηκε την οφειλομένη συνδρομή στους αστυνομικούς.

Το Δικαστήριο ομόφωνα αθώωσε την κατηγορουμένη δικηγόρο και με σύμφωνη αθωωτική πρόταση της Εισαγγελέως της έδρας.

Νομικοί κύκλοι διατύπωσαν την άποψη ότι το αδίκημα δεν υφίστατο σε καμία περίπτωση, διότι ο δικηγόρος δικαιούται να ελέγχει την εξουσία και τη νομιμότητα για τις ανάγκες υπεράσπισης του πελάτη του και δεν υποχρεούται να συνδράμει τα αστυνομικά όργανα. Δεν υπάρχει καμία διάταξη στο ελληνικό δίκαιο που να απαιτεί τον συνήγορο να συνδράμει την αστυνομία ώστε να παραλάβει τους πελάτες του για να τους οδηγήσει στην ασφάλεια. Την υπόθεση αυτή παρακολούθησε πλήθος κόσμου και παρατηρητής από το Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών που επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Καταδίκη

Το κερασάκι στη τούρτα στην υπόθεση ήρθε την Πέμπτη 13 Ιουνίου όπου το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με μια απόφαση κόλαφο (Sh.D. κ.α. κατά Ελλάδος της 13.6.19) καταδίκασε την Ελλάδα για εξευτελιστική μεταχείριση στα αστυνομικά τμήματα των ίδιων παιδιών που ήθελε να πάρει ο παραπάνω αστυνομικός και που υπερασπιζόταν η κατηγορουμένη δικηγόρος!

Το δικαστήριο ασχολήθηκε με τις συνθήκες κράτησης ανηλίκων και εξευτελιστική μεταχείριση και ειδικά πέντε ασυνόδευτων ανηλίκων μεταναστών από το Αφγανιστάν. Το Στρασβούργο έκρινε ότι οι συνθήκες κράτησης τριών από τους προσφεύγοντες σε διάφορα αστυνομικά τμήματα αποτελούσαν εξευτελιστική μεταχείριση, παρατηρώντας ότι η κράτησή τους εκεί ήταν πιθανό να τους προκαλέσει αισθήματα απομόνωσης από τον έξω κόσμο, με δυνητικά αρνητικές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική τους ευεξία.

Το Δικαστήριο έκρινε ότι οι αρχές δεν είχαν πράξει ό, τι εύλογα μπορούσε να αναμένεται από αυτές για να εκπληρώσουν την υποχρέωση τους να προστατεύσουν τέσσερις από τους προσφεύγοντες, οι οποίοι είχαν ζήσει για ένα μήνα στο στρατόπεδο στην Ειδομένη σε ένα περιβάλλον ακατάλληλο για εφήβους. Η υποχρέωση αυτή βαρύνει το Ελληνικό Δημόσιο αναφορικά με άτομα που είναι ιδιαίτερα ευάλωτα λόγω της ηλικίας τους.

Η Ελλάδα καταδικάστηκε για παραβίαση του άρθρου 3 (απαγόρευση απάνθρωπης ή εξευτελιστικής μεταχείρισης), και καλείται να καταβάλει 4.000 ευρώ σε έναν προσφεύγοντα και 6.000 ευρώ σε έκαστο από τους υπόλοιπους τέσσερις για ηθική βλάβη και επιδίκασε 1.500 ευρώ από κοινού στους προσφεύγοντες για έξοδα και δαπάνες.

Το ΕΔΔΑ έκρινε, επίσης, ότι η τοποθέτηση των τριών ανηλίκων σε αστυνομικά τμήματα ισοδυναμούσε με στέρηση της ελευθερίας τους, δεδομένου ότι η ελληνική κυβέρνηση δεν εξήγησε τους λόγους για τους οποίους οι αρχές τους είχαν τοποθετήσει εξ αρχής σε αστυνομικά τμήματα με εξευτελιστικές συνθήκες κράτησης – και όχι σε εναλλακτικά κέντρα κράτησης. Συνεπώς, η κράτηση δεν ήταν νόμιμη. Ετσι η χώρα μας κρίθηκε ότι παραβίασε το άρθρο 5 § 1 (δικαίωμα στην ελευθερία και την ασφάλεια).