Στιβαρή… μεταμνημονιακή εποπτεία και εντατικοί έλεγχοι μετά τις 20 Αυγούστου

evro-thilia-15

Με την ολοκλήρωση του ελληνικού προγράμματος, στις 20 Αυγούστου, η Ελλάδα θα μπει στο καθεστώς ενισχυμένης εποπτείας όπου θα υπόκεινται σε εντατικούς ελέγχους των δημοσιονομικών της από τους δανειστές. Αυτό είπε, μεταξύ άλλων, σήμερα, ο αντιπρόεδρος της Κομισιόν Βάλντις Ντομπρόβσκις μετά την ολοκλήρωση της διαβούλευσης του Κολεγίου των Επιτρόπων και την εκτελεστική απόφαση ενεργοποίησης του νομικού μηχανισμού που διέπει την εκτέλεση της ενισχυμένης εποπτείας. Όπως σημείωσε, μαζί με τα άλλα κράτη της ΕΕ η Ελλάδα θα ακολουθεί τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού εξαμήνου όπου θα πρέπει να στέλνει τα προσχέδια των προυπολογισμών τους στις Βρυξέλλες έτσι ώστε να ελέγχονται από τους θεσμούς. Η Ελλάδα θα κληθεί να στείλει το προσχέδιο του προϋπολογισμού της τον Οκτώβριο.

Από την πλευρά του, ο επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιέρ Μοσκοβισί, προσπάθησε να «χρυσώσει το χάπι» της αέναης λιτότητας και επιτροπείας, λέγοντας πως δεν πρόκειται για νέο μνημόνιο. «Δεν είναι πρόγραμμα, είναι ένα πλαίσιο για να συνεχίσει η Ελλάδα να εφαρμόζει τα συμφωνηθέντα», είπε για να προσθέσει λίγο αργότερα, ερωτηθείς σχετικά ότι «θέλουμε να διασφαλίσουμε τις συνθήκες με τις οποίες η Ελλάδα θα επιστρέψει στις αγορές. Γι αυτό πρέπει να συνεχίσουμε στην μεταρρυθμιστική τροχιά. Οι χρηστές δημοσιονομικές πολιτικές δεν έχουν ολοκληρωθεί».

Σύμφωνα με την απόφαση, προβλέπονται τριμηνιαίες αξιολογήσεις, βάσει των οποίων θα ενεργοποιούνται τα μέτρα για το χρέος, ενώ τα νέα αντιλαϊκά και αντεργατικά μέτρα που πρόκειται να έρθουν, μέσω της εποπτείας, των «ματωμένων» πρωτογενών πλεονασμάτων (ύψους 3,5% μέχρι το 2022 και έπειτα 2,2% ως το 2060) και της λιτότητας περιγράφονται ως «ένα στιβαρό μεταπρογραμματικό πλαίσιο εποπτείας, που θα καταστήσει δυνατή τη στενή παρακολούθηση της οικονομικής, δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης στην Ελλάδα, καθώς και της εξέλιξής της». Επίσης, τονίζεται πως η ενεργοποίησή της κρίθηκε σκόπιμη «λόγω του παρατεταμένου χαρακτήρα της κρίσης που αντιμετώπισε η Ελλάδα, της κατάστασης του χρέους της χώρας, της ανάγκης να συνεχιστεί η εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα οδηγήσουν σε βιώσιμη οικονομική ανάκαμψη και λοιπών αδυναμιών».

Οι μεταμνημονιακές δεσμεύσεις δεν αναφέρονται αναλυτικά παρά μόνο σε άξονες, αλλά γίνεται παραπομπή στο παράρτημα της απόφασης του Eurogroup της 21ης Ιούνη. «Η Ελλάδα έχει δεσμευτεί στο Eurogroup να συνεχίσει και να ολοκληρώσει όλες τις κομβικές μεταρρυθμίσεις που υιοθετήθηκαν στο πλαίσιο της χρηματοοικονομικής βοήθειας του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας και να διασφαλίσει πως οι στόχοι των σημαντικών μεταρρυθμίσεων που υιοθετήθηκαν υπό τα προγράμματα χρηματοοικονομικής βοήθειας, θα είναι εξασφαλισμένοι», σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η οποία προσθέτει πως η ελληνική κυβέρνηση έχει «δεσμευτεί να εφαρμόσει συγκεκριμένες ενέργειες στους τομείς των δημοσιονομικών πολιτικών, της κοινωνικής πρόνοιας, της χρηματοοικονομικής σταθερότητας, των αγορών εργασίας και προϊόντων, των ιδιωτικοποιήσεων και της δημόσιας διοίκησης», οι οποίες «θα συμβάλουν στην αντιμετώπιση δυνητικών πηγών οικονομικών δυσκολιών».

Σύμφωνα με την ανακοίνωση της Κομισιόν, το πλαίσιο της εποπτείας θα περιλαμβάνει:

Τριμηνιαίες αξιολογήσεις για τον έγκαιρο εντοπισμό των κινδύνων, ώστε να μπορούν να λαμβάνονται μέτρα για την αντιμετώπιση τους σε πρώιμο στάδιο. Η Επιτροπή θα εκδίδει τριμηνιαίες εκθέσεις αξιολόγησης προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ελληνικό Κοινοβούλιο και την Ευρωομάδα/Οικονομική και Δημοσιονομική Επιτροπή, όπως προβλέπεται στον σχετικό κανονισμό. Η ενεργοποίηση των μέτρων για το χρέος, η οποία θα εξαρτάται από την εφαρμογή συγκεκριμένων πολιτικών και η οποία συμφωνήθηκε κατά τη συνεδρίαση της Ευρωομάδας της 22ας Ιουνίου, θα βασίζεται στις θετικές εκθέσεις που θα συντάσσονται στο πλαίσιο ενισχυμένης εποπτείας.

Η σημερινή απόφαση προβλέπει επίσης ότι η Επιτροπή θα αναλάβει την ενισχυμένη εποπτεία σε συνεργασία με την ΕΚΤ και, ενδεχομένως, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο. Θα συμμετέχει επίσης και ο ΕΜΣ. Ταυτόχρονα, από τη λήξη του προγράμματος στήριξης της σταθερότητας στις 20 Αυγούστου, η Ελλάδα θα ενσωματωθεί πλήρως στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου για τον συντονισμό της οικονομικής και της κοινωνικής πολιτικής. Οι συνέργειες μεταξύ της ενισχυμένης εποπτείας και των διαδικασιών του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου θα μεγιστοποιηθούν προκειμένου να αποφευχθεί ο περιττός φόρτος εργασίας για τη διοίκηση και να διασφαλιστεί η συνοχή.

Όπως αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση της Κομισιόν, η απόφαση αυτή διευκολύνει την επιστροφή της χώρας στην κανονικότητα, αξιοποιώντας την πρόοδο που έχει σημειωθεί. Θα στηρίξει την ολοκλήρωση, την υλοποίηση και τη συνέχιση της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων που συμφωνήθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος, σύμφωνα με τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν οι ελληνικές αρχές. Αυτό είναι ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί η εμπιστοσύνη των αγορών και, συνεπώς, να ενισχυθεί η οικονομική ανάκαμψη της Ελλάδας, ιδίως κατά την αμέσως μετά το πρόγραμμα περίοδο.

Η ενισχυμένη εποπτεία είναι ένα στιβαρό μεταπρογραμματικό πλαίσιο εποπτείας, που θα καταστήσει δυνατή τη στενή παρακολούθηση της οικονομικής, δημοσιονομικής και χρηματοπιστωτικής κατάστασης στην Ελλάδα, καθώς και της εξέλιξής της. Η ενεργοποίησή της κρίθηκε σκόπιμη λόγω του παρατεταμένου χαρακτήρα της κρίσης που αντιμετώπισε η Ελλάδα, της κατάστασης του χρέους της χώρας, της ανάγκης να συνεχιστεί η εφαρμογή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων που θα οδηγήσουν σε βιώσιμη οικονομική ανάκαμψη, και λοιπών αδυναμιών.

Η ενισχυμένη εποπτεία θα διευκολύνει την επιστροφή της Ελλάδας στην κανονικότητα, όπου θα θέτει τους δικούς της στόχους πολιτικής, ενώ ταυτόχρονα προβλέπει συνετή πολιτική πολύ πέραν του χρονικού ορίζοντα του προγράμματος. Όσον αφορά τη συμφωνία της Ευρωομάδας, αυτή η πολιτική αναμένεται να διατηρήσει τους στόχους των βασικών μεταρρυθμίσεων που αναλήφθηκαν στο πλαίσιο του προγράμματος του ΕΜΣ. Δεν συνεπάγεται νέες μεταρρυθμίσεις ή δεσμεύσεις και, ως εκ τούτου, σηματοδοτεί σαφώς το τέλος των πολυετών προγραμμάτων χρηματοδοτικής στήριξης.

10 ερωτήσεις και απαντήσεις που έδωσε στη δημοσιότητα η Κομισιόν για το μεταπρογραμματικό πλαίσιο

1. Τι αποφάσισε σήμερα η Επιτροπή;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε απόφαση ενεργοποίησης του πλαισίου ενισχυμένης εποπτείας με σκοπό να διευκολύνει την εξομάλυνση της κατάστασης στην Ελλάδα, με βάση την πρόοδο που έχει σημειωθεί. Η προσέγγιση αυτή είχε εγκριθεί από τους Υπουργούς Οικονομικών της ζώνης του ευρώ κατά τη διάρκεια της Ευρωομάδας της 22ας Ιουνίου, σε συνεργασία με τις ελληνικές αρχές και κατόπιν διαβούλευσης με την Επιτροπή.

2. Τι σημαίνει «ενισχυμένη εποπτεία»;

Η ενισχυμένη εποπτεία είναι ένα πλαίσιο σχεδιασμένο για να διευκολύνει την εξομάλυνση και να στηρίζει την ολοκλήρωση, την υλοποίηση και τη συνέχεια των μεταρρυθμίσεων που οι ελληνικές αρχές έχουν δεσμευτεί να εφαρμόσουν βάσει του τρέχοντος προγράμματος στήριξης της σταθερότητας.

Επιτρέπει, επίσης, τη στενή παρακολούθηση της οικονομικής κατάστασης και της εξέλιξης της οικονομίας της Ελλάδας μετά τις 20 Αυγούστου 2018, οπότε θα λήξει το πρόγραμμα στήριξης της σταθερότητας του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ).

Θα καταστήσει ευκολότερο τον εντοπισμό των κινδύνων ενώ προκύπτουν και θα διευκολύνει τη λήψη των κατάλληλων μέτρων παρακολούθησης για την ολοκλήρωση, τη συνέχεια και την υλοποίηση της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων σε όλους τους τομείς πολιτικής που καλύπτονται από το πρόγραμμα του ΕΜΣ.

3. Η ενισχυμένη εποπτεία είναι νέο πρόγραμμα ή συνέχεια του τρέχοντος προγράμματος;

Όχι. Η ενισχυμένη εποπτεία δεν αποτελεί ούτε συνέχεια του τρέχοντος προγράμματος ούτε νέο πρόγραμμα. Το τρέχον πρόγραμμα θα λήξει στις 20 Αυγούστου.

Το πλαίσιο ενισχυμένης εποπτείας διευκολύνει τη στήριξη της ολοκλήρωσης, της υλοποίησης και της συνέχειας των μεταρρυθμίσεων που οι ελληνικές αρχές έχουν δεσμευτεί να εφαρμόσουν βάσει του τρέχοντος προγράμματος στήριξης της σταθερότητας.

Υπογραμμίζεται ότι η ενισχυμένη εποπτεία δεν περιλαμβάνει νέες προϋποθέσεις. Οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται αφορούν μόνο την ολοκλήρωση μιας σειράς μεταρρυθμίσεων οι οποίες έχουν ήδη ξεκινήσει από την Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος στήριξης της σταθερότητας και οι οποίες παρέχουν τα κίνητρα και τις διασφαλίσεις που θα χρειαστούν καθώς θα εφαρμόζονται τα μέτρα για το χρέος κατά τους προσεχείς μήνες και έτη.

4. Ποιες δεσμεύσεις θα παρακολουθούνται στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας;

Η επιτήρηση θα επικεντρώνεται σε έξι τομείς, σε σχέση με τους οποίους η Ελλάδα ανέλαβε συγκεκριμένες δεσμεύσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας της Ευρωομάδας της 22ας Ιουνίου. Σε αυτούς περιλαμβάνονται η δημοσιονομική πολιτική και η δημοσιονομική διαρθρωτική πολιτική, η κοινωνική πρόνοια, η χρηματοπιστωτική σταθερότητα, οι αγορές εργασίας και προϊόντων, και η δημόσια διοίκηση.

5. Έχει χρησιμοποιηθεί στο παρελθόν το πλαίσιο αυτό;

Όλα τα κράτη μέλη που έκαναν χρήση προγράμματος χρηματοδοτικής συνδρομής υπόκεινται σε εποπτεία μετά τη λήξη του προγράμματος. Αυτό απαιτεί επίσης τακτικές αποστολές και υποβολή εκθέσεων, καθώς και την παρακολούθηση της υλοποίησης των μεταρρυθμίσεων κατά την περίοδο μετά τη λήξη του προγράμματος.

Ωστόσο, είναι η πρώτη φορά που ενεργοποιείται το πλαίσιο ενισχυμένης εποπτείας που θεσπίστηκε με το λεγόμενο «δίπτυχο» (κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 472/2013). Δεδομένης της διάρκειας της κρίσης στην Ελλάδα και της μακράς περιόδου κατά την οποία η χώρα λαμβάνει χρηματοδοτική βοήθεια, του ακόμη υψηλού χρέους της και της πρόσφατης συμφωνίας σχετικά με μια άνευ προηγουμένου δέσμη μέτρων για το χρέος, η ενισχυμένη εποπτεία αποτελεί την κατάλληλη προσέγγιση για να διευκολυνθεί η παροχή στήριξης για την υλοποίηση των συμφωνημένων μεταρρυθμίσεων κατά την περίοδο μετά τη λήξη του προγράμματος.

6. Ποιες είναι οι διαφορές μεταξύ της κανονικής εποπτείας μετά τη λήξη ενός προγράμματος και της ενισχυμένης εποπτείας;

Στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας, η Ελλάδα θα παρακολουθείται μέσω πιο συχνών αποστολών αξιολόγησης από την Επιτροπή και τους άλλους θεσμούς. Η υποβολή εκθέσεων θα πραγματοποιείται σε τριμηνιαία βάση. Σκοπός είναι να συμπίπτει σε μεγάλο βαθμό η εν λόγω παρακολούθηση με αυτήν που πραγματοποιείται στο πλαίσιο της συνήθους διαδικασίας του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου, η οποία θα εφαρμόζεται πλέον στην Ελλάδα όπως και σε όλα τα άλλα κράτη μέλη. Οι συνέργειες μεταξύ των δύο διαδικασιών θα μεγιστοποιηθούν.

Στο πλαίσιο της ενισχυμένης εποπτείας, οι ελληνικές αρχές θα πρέπει επίσης να παρέχουν λεπτομερέστερα στοιχεία από ό,τι θα συνέβαινε βάσει της κανονικής εποπτείας μετά τη λήξη προγράμματος.

7. Ποια είναι η νομική βάση για την ενισχυμένη εποπτεία;

Η ενισχυμένη εποπτεία προβλέπεται στον κανονισμό αριθ. 472/2013 για την ενίσχυση της οικονομικής και δημοσιονομικής εποπτείας των κρατών μελών στη ζώνη του ευρώ τα οποία αντιμετωπίζουν ή απειλούνται με σοβαρές δυσκολίες αναφορικά με τη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα (στο πλαίσιο των νομοθετικών μέτρων του λεγόμενου «διπτύχου»).

8. Πώς θα συμμετάσχουν τα υπόλοιπα θεσμικά όργανα;

Ο κανονισμός αριθ. 472/2013 ορίζει ότι η Επιτροπή αναλαμβάνει ενισχυμένη εποπτεία σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και, όπου είναι σκόπιμο, με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ).

Ο ΕΜΣ θα συμμετέχει στο πλαίσιο του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης, ως είθισται για την εποπτεία μετά τη λήξη ενός προγράμματος.

Το ΔΝΤ δεσμεύθηκε να εξακολουθήσει να συμμετέχει πλήρως στην Ελλάδα μετά τη λήξη του προγράμματος του ΕΜΣ.

9. Ποια είναι η σχέση μεταξύ της ενισχυμένης εποπτείας και της εφαρμογής μέτρων ελάφρυνσης του χρέους;

Η ενεργοποίηση μέτρων για το χρέος που εξαρτώνται από τις πολιτικές, τα οποία συμφωνήθηκαν κατά τη συνεδρίαση της Ευρωομάδας της 22ας Ιουνίου, θα βασίζεται σε θετικές εκθέσεις που θα καταρτίζονται βάσει του πλαισίου ενισχυμένης εποπτείας.

Συγκεκριμένα, μια θετική έκθεση ενισχυμένης εποπτείας θα καθιστά δυνατή την επιστροφή στην Ελλάδα του δημοσιονομικού ισοδύναμου των εσόδων των εθνικών κεντρικών τραπεζών από την κατοχή ελληνικών ομολόγων (τα λεγόμενα «κέρδη SMP/ANFA»). Τα κέρδη αυτά θα μεταβιβάζονται στην Ελλάδα ισόποσα σε εξαμηνιαία βάση, κάθε Δεκέμβριο και Ιούνιο, αρχής γενομένης το 2018 και έως τον Ιούνιο του 2022, υπό την προϋπόθεση θετικών εκθέσεων ενισχυμένης εποπτείας. Τούτο θα γίνεται επιπροσθέτως της συμφωνηθείσας παραίτησης από την προσαύξηση επιτοκίου («step-upinterestratemargin») όσον αφορά τη δόση για την επαναγορά χρέους του 2ου ελληνικού προγράμματος από το 2018. Τα μέτρα αυτά από κοινού θα καταστήσουν διαθέσιμα πρόσθετα κεφάλαια για την Ελλάδα κατά τα έτη αμέσως μετά τη λήξη του προγράμματος, παρά το γεγονός ότι η χώρα δεν υπόκειται πλέον σε πρόγραμμα.

10. Μέχρι πότε θα παραμένει η Ελλάδα υπό ενισχυμένη εποπτεία;

Η ενισχυμένη εποπτεία θα ισχύσει για αρχική περίοδο έξι μηνών, σύμφωνα με τις νομικές διατάξεις. Μπορεί να ανανεώνεται κάθε έξι μήνες και είναι πιθανό να παραμείνει σε ισχύ όσο διάστημα ισχύουν τα μέτρα για το χρέος που εξαρτώνται από τις πολιτικές, δηλαδή έως το 2022.

Η κανονική εποπτεία μετά την ολοκλήρωση του προγράμματος θα αρχίσει μόλις λήξει (ή εφόσον δεν ανανεωθεί πλέον) το πλαίσιο ενισχυμένης εποπτείας και θα διαρκέσει έως ότου εξοφληθεί τουλάχιστον το 75 % της χρηματοδοτικής συνδρομής που έχει λάβει η Ελλάδα. Αυτό ισχύει για κάθε χώρα που βγαίνει από πρόγραμμα.